Εγκληματικότητα στην Ελλάδα: Τι δείχνουν πραγματικά οι αριθμοί και πότε παραπλανούν

Μια ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα υποστηρίζει ότι, παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις περί ασφάλειας, στην Ελλάδα καταγράφονται καθημερινά έως 240 κλοπές και διαρρήξεις, οκτώ με εννέα ληστείες και μία ανθρωποκτονία κάθε τέσσερις ή πέντε ημέρες.

Οι αριθμοί προκαλούν εύλογη ανησυχία. Δεν είναι, όμως, όλοι σημερινοί ούτε μπορούν να συνδυαστούν χωρίς διευκρινίσεις. Άλλο πράγμα είναι οι καταγραφές μιας συγκεκριμένης χρονιάς, άλλο οι τάσεις μιας ολόκληρης περιόδου και άλλο η προσωπική αίσθηση ασφάλειας των πολιτών.

Από πού προκύπτουν οι δραματικοί ημερήσιοι αριθμοί

Το 2023 καταγράφηκαν, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας που δημοσίευσε «Το Βήμα»:

• 88.075 κλοπές και διαρρήξεις, δηλαδή περίπου 241 την ημέρα,
• περίπου εννέα ληστείες ημερησίως,
• 71 τετελεσμένες ανθρωποκτονίες με δόλο, δηλαδή περίπου μία κάθε πέντε ημέρες,
• 194 απόπειρες ανθρωποκτονίας.

Επομένως, οι αριθμοί που αναπαράγονται στην ανάρτηση δεν είναι εντελώς αυθαίρετοι. Αντιστοιχούν, σε σημαντικό βαθμό, στα δεδομένα του 2023. Το πρόβλημα αρχίζει όταν παρουσιάζονται χωρίς αναφορά στη χρονιά, ως εάν περιέγραφαν αναλλοίωτη τη σημερινή κατάσταση.

Οι μεταγενέστερες καταγραφές δείχνουν διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Φεβρουαρίου 2026, βασισμένο σε στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., το 2025 καταγράφονταν περίπου 133 κλοπές και διαρρήξεις ανά ημέρα, με μείωση 16% σε σχέση με το 2024. Οι διαρρήξεις κατοικιών υπολογίστηκαν σε 12.967, μειωμένες κατά 18%.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα εξαφανίστηκε. Σημαίνει ότι η φράση «240 κλοπές και διαρρήξεις κάθε ημέρα» περιγράφει κυρίως την καταγραφή του 2023 και όχι κατ’ ανάγκη την κατάσταση του 2025 ή του 2026.

Το διάγραμμα της ανάρτησης χρειάζεται μεγάλη επιφύλαξη

Στην εικόνα εμφανίζεται διάγραμμα με τίτλο «Εξέλιξη Κλοπών & Διαρρήξεων στην Ελλάδα (2019–2026)». Δεν αναφέρεται, όμως:

• η ακριβής πηγή των δεδομένων,
• ποια αδικήματα περιλαμβάνονται,
• εάν μετρώνται τετελεσμένες πράξεις και απόπειρες μαζί,
• εάν πρόκειται για καταγγελίες, δικογραφίες ή εξιχνιασμένες υποθέσεις,
• εάν οι αριθμοί είναι ετήσιοι ή προβολές,
• πώς προέκυψε η τιμή για το 2026.

Το 2026 δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Επομένως, οποιοδήποτε συνολικό ετήσιο μέγεθος εμφανίζεται για ολόκληρη τη χρονιά είναι αναγκαστικά εκτίμηση ή προβολή, εκτός εάν αφορά μόνο το διάστημα που έχει ήδη περάσει. Χωρίς σχετική επισήμανση, το γράφημα μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένη εντύπωση.

Υπάρχει και ένα δεύτερο πρόβλημα: οι επίσημες και δημοσιογραφικά επεξεργασμένες σειρές δεν χρησιμοποιούν πάντοτε τις ίδιες κατηγορίες. Αλλού παρουσιάζονται μαζί «κλοπές και διαρρήξεις», αλλού οι κλοπές χωριστά, αλλού διαχωρίζονται οι κλοπές οχημάτων και αλλού προστίθενται οι απόπειρες.

Γι’ αυτό δύο αριθμοί που φαίνονται αντιφατικοί μπορεί απλώς να μετρούν διαφορετικά πράγματα.

Τι έδειξε η εξέλιξη μετά την πανδημία

Η πανδημία επηρέασε σημαντικά τις καταγραφές. Οι περιορισμοί στις μετακινήσεις, η αυξημένη παρουσία πολιτών στα σπίτια τους και η μειωμένη δραστηριότητα στους δρόμους περιόρισαν προσωρινά πολλά περιουσιακά αδικήματα.

Σύμφωνα με συγκεντρωτική παρουσίαση των στοιχείων:

• το 2019 είχαν καταγραφεί περίπου 85.825 κλοπές,
• το 2021 ο αριθμός υποχώρησε στις 58.937,
• το 2022 αυξήθηκε ξανά στις 71.130,
• το 2024 καταγράφηκαν περίπου 62.944 κλοπές.

Η εξέλιξη επομένως δεν είναι μια ευθεία γραμμή διαρκούς αύξησης. Υπήρξε μεγάλη πτώση στην πανδημία, επαναφορά μετά την άρση των περιορισμών και στη συνέχεια νέες μεταβολές.

Η επιλογή της χρονιάς σύγκρισης μπορεί να αλλάξει δραματικά το πολιτικό μήνυμα. Αν συγκρίνουμε με το 2021, η εγκληματικότητα φαίνεται αυξημένη. Αν συγκρίνουμε με το 2019 ή το 2023, αρκετές κατηγορίες εμφανίζουν μείωση.

Και οι δύο συγκρίσεις μπορεί να είναι αριθμητικά σωστές, αλλά καμία δεν είναι επαρκής χωρίς το πλήρες ιστορικό.

Οι ληστείες και οι ανθρωποκτονίες

Η ληστεία διαφέρει από την κλοπή επειδή περιλαμβάνει βία ή απειλή βίας. Ακόμη και όταν ο αριθμός των ληστειών είναι πολύ μικρότερος, η κοινωνική τους επίδραση είναι δυσανάλογα μεγάλη.

Για το 2024 αναφέρθηκε αύξηση των ληστειών κατά περίπου 4% σε σχέση με το 2023, με έναν μέσο όρο περίπου οκτώ περιστατικών την ημέρα. Αυτό δείχνει ότι η συνολική μείωση των περιουσιακών εγκλημάτων δεν σημαίνει αυτομάτως μείωση σε κάθε επιμέρους κατηγορία ή περιοχή.

Στις ανθρωποκτονίες απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη ακρίβεια. Πρέπει να διαχωρίζονται:

• οι τετελεσμένες ανθρωποκτονίες με δόλο,
• οι απόπειρες ανθρωποκτονίας,
• οι ανθρωποκτονίες από αμέλεια,
• οι θάνατοι που αρχικά διερευνώνται ως εγκληματικές ενέργειες αλλά ταξινομούνται διαφορετικά αργότερα.

Το 2023 οι 71 τετελεσμένες ανθρωποκτονίες με δόλο αντιστοιχούσαν πράγματι σε μία περίπου κάθε πέντε ημέρες. Αν, όμως, κάποιος προσθέσει τις 194 απόπειρες ή τις ανθρωποκτονίες από αμέλεια, δημιουργεί έναν εντελώς διαφορετικό και παραπλανητικό δείκτη.

Καταγεγραμμένη εγκληματικότητα δεν σημαίνει συνολική εγκληματικότητα

Οι αστυνομικές στατιστικές καταγράφουν όσα περιστατικά φτάνουν στις Αρχές και ταξινομούνται από αυτές. Δεν καταγράφουν κατ’ ανάγκη κάθε αδίκημα που συμβαίνει.

Ο αριθμός μπορεί να επηρεαστεί από:

• την προθυμία των θυμάτων να καταγγείλουν,
• τη δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής καταγγελιών,
• τις αλλαγές στην αστυνομική καταγραφή,
• τις επιχειρήσεις και τους ελέγχους της ΕΛ.ΑΣ.,
• τις αλλαγές στη νομοθεσία,
• τον τρόπο ομαδοποίησης των αδικημάτων.

Η Eurostat προειδοποιεί ότι ακόμη και οι συγκρίσεις μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών επηρεάζονται από διαφορετικούς νόμους, πρακτικές καταγραφής και ποσοστά καταγγελιών. Επομένως, οι αριθμοί της αστυνομίας είναι απαραίτητοι, αλλά δεν αποτελούν από μόνοι τους πλήρη ακτινογραφία της κοινωνίας.

Η ασφάλεια δεν κρίνεται μόνο από τον εθνικό μέσο όρο

Ένας πανελλαδικός μέσος όρος μπορεί να κρύβει μεγάλες τοπικές ανισότητες. Το 2023 περίπου το 60% των κλοπών και διαρρήξεων είχε καταγραφεί στην Αττική, ενώ σημαντική συγκέντρωση υπήρχε και στη Θεσσαλονίκη.

Ακόμη και μέσα στην ίδια πόλη, η εμπειρία διαφέρει ανάμεσα σε γειτονιές, εμπορικά κέντρα, συγκοινωνιακούς κόμβους και περιοχές νυχτερινής δραστηριότητας.

Παράλληλα, αλλάζει και η μορφή του εγκλήματος. Το 2025 καταγράφηκε σημαντική αύξηση στις απάτες από άτομα που εμφανίζονταν ως τεχνικοί ηλεκτρικού ρεύματος, λογιστές ή εκπρόσωποι κάποιας υπηρεσίας, με κύριο στόχο ηλικιωμένους. Επομένως, η υποχώρηση των παραδοσιακών διαρρήξεων μπορεί να συνοδεύεται από μετατόπιση προς απάτες, ηλεκτρονικό έγκλημα και κοινωνική μηχανική.

Η παγίδα της κυβερνητικής και της αντικυβερνητικής αφήγησης

Η κυβέρνηση μπορεί να παρουσιάζει πραγματικές μειώσεις σε επιλεγμένες κατηγορίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πολίτης αισθάνεται ασφαλής ή ότι κάθε περιοχή παρουσιάζει βελτίωση.

Από την άλλη πλευρά, μια αντικυβερνητική ανάρτηση μπορεί να χρησιμοποιεί πραγματικούς αλλά παλαιότερους αριθμούς, να τους αποσυνδέει από τη χρονιά αναφοράς και να τους συνοδεύει με ένα μη τεκμηριωμένο διάγραμμα. Και αυτό οδηγεί σε στρεβλή εικόνα.

Η ειλικρινής δημόσια συζήτηση απαιτεί να απαντώνται πέντε ερωτήματα:

1. Ποια χρονιά αφορά ο αριθμός;
2. Ποια ακριβώς κατηγορία αδικήματος μετρά;
3. Πρόκειται για περιστατικά, καταγγελίες ή εξιχνιάσεις;
4. Ποια είναι η μεταβολή ανά 100.000 κατοίκους;
5. Υπάρχουν σημαντικές γεωγραφικές ή κοινωνικές διαφοροποιήσεις;

Χωρίς αυτές τις πληροφορίες, ένας ημερήσιος αριθμός λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό σύνθημα παρά ως χρήσιμο στατιστικό στοιχείο.

Τι χρειάζεται πραγματικά

Η αντιμετώπιση της εγκληματικότητας δεν εξαντλείται σε περισσότερες συλλήψεις ή σε καθησυχαστικές δηλώσεις. Χρειάζονται:

• συστηματικές πεζές και εποχούμενες περιπολίες στις περιοχές υψηλού κινδύνου,
• καλύτερος φωτισμός και συντήρηση του δημόσιου χώρου,
• προστασία ηλικιωμένων από φυσικές και ηλεκτρονικές απάτες,
• ταχύτερη διερεύνηση καταγγελιών,
• στήριξη των θυμάτων,
• πρόληψη της νεανικής παραβατικότητας,
• διαφανή και τακτικά δημοσιευμένα δεδομένα,
• αξιολόγηση των πολιτικών με σταθερούς και συγκρίσιμους δείκτες.

Η δημοσίευση μόνο επιλεγμένων ποσοστών, είτε από την πολιτεία είτε από τους επικριτές της, δεν αρκεί για να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη.

Πηγές

• Ελληνική Αστυνομία – Στατιστικά στοιχεία εγκληματικότητας
• Το Βήμα – Μία δολοφονία κάθε πέντε ημέρες και δέκα κλοπές την ώρα
• Το Βήμα – Η γεωγραφία της εγκληματικότητας και τα στοιχεία του 2025
• Eurostat – Crime statistics
• Eurostat – Βάση δεδομένων εγκληματικότητας και ποινικής δικαιοσύνης

Η Ετυμηγορία του Οικονομολόγου

Η ανάρτηση πατά πάνω σε πραγματικά στοιχεία, αλλά τα παρουσιάζει χωρίς την απαραίτητη χρονική και μεθοδολογική εξήγηση. Οι περίπου 240 κλοπές και διαρρήξεις την ημέρα και η μία ανθρωποκτονία κάθε πέντε ημέρες ανταποκρίνονται σε μεγάλο βαθμό στα δεδομένα του 2023. Δεν αποτελούν, όμως, ασφαλή περιγραφή της σημερινής κατάστασης, καθώς το 2025 καταγράφηκε αισθητή υποχώρηση στις κλοπές και τις διαρρήξεις.

Το διάγραμμα της ανάρτησης δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστο χωρίς εμφανή πηγή, ορισμούς και μεθοδολογία — ιδιαίτερα όταν εμφανίζει ετήσια τιμή για το μη ολοκληρωμένο 2026.

Η κυβερνητική ρητορική περί βελτίωσης διαθέτει ορισμένη αριθμητική βάση, αλλά δεν δικαιολογεί θριαμβολογία. Η καθημερινή εγκληματικότητα παραμένει σοβαρό πρόβλημα, συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες περιοχές και μεταλλάσσεται προς νέες μορφές απάτης. Η σωστή ετυμηγορία δεν είναι ούτε «η χώρα είναι απολύτως ασφαλής» ούτε «η εγκληματικότητα αυξάνεται παντού». Είναι ότι ορισμένοι δείκτες βελτιώθηκαν, άλλοι επιμένουν ή μετακινούνται — και οι πολίτες δικαιούνται πλήρη, συγκρίσιμα και ανεξάρτητα ελέγξιμα στοιχεία.