148 εκατ. ευρώ για 36.000 διαδραστικούς πίνακες: ψηφιακή επένδυση ή δημόσια δαπάνη υπό διερεύνηση;

Μια ανάρτηση που κυκλοφορεί στα κοινωνικά δίκτυα υποστηρίζει ότι 148 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης δαπανήθηκαν για 36.000 διαδραστικούς πίνακες, οι οποίοι «ποτέ δεν εμφανίστηκαν». Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε κατεπείγουσα έρευνα για κακουργηματική απιστία και απευθείας ανάθεση, τοποθετώντας την πρώην υπουργό Παιδείας Νίκη Κεραμέως «στο επίκεντρο της διαφθοράς».

Η υπόθεση αφορά ένα πραγματικό και ιδιαίτερα μεγάλο έργο ψηφιακού εξοπλισμού των ελληνικών σχολείων. Ωστόσο, η ανάρτηση συνδυάζει πραγματικά οικονομικά μεγέθη με ανακριβείς διατυπώσεις, ανεπιβεβαίωτα συμπεράσματα και κατηγορίες που δεν έχουν κριθεί δικαστικά.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν αγοράστηκαν οι πίνακες. Είναι εάν η διαδικασία εξασφάλισε πραγματικό ανταγωνισμό, εάν οι τιμές ήταν εύλογες, εάν ο εξοπλισμός εγκαταστάθηκε και λειτουργεί και, τελικά, εάν τα 148 εκατ. ευρώ δημιούργησαν αντίστοιχη εκπαιδευτική αξία.

Τι ακριβώς ήταν το έργο

Το έργο είχε τον επίσημο τίτλο:

«Προμήθεια και εγκατάσταση διαδραστικών συστημάτων μάθησης»

Εντάχθηκε στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», στο πλαίσιο της Δράσης 16676 για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης.

Σκοπός του ήταν η προμήθεια και εγκατάσταση 36.264 διαδραστικών συστημάτων μάθησης σε σχολικές μονάδες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε ολόκληρη τη χώρα.

Ο εξοπλισμός προοριζόταν για:

• όλα τα τμήματα των Γυμνασίων,
• όλα τα τμήματα των Λυκείων,
• τα τμήματα της Ε΄ Δημοτικού,
• τα τμήματα της ΣΤ΄ Δημοτικού,
• σχολεία γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε το έργο τον Μάρτιο του 2022, ενώ οι πρώτες παραδόσεις ανακοινώθηκαν επισήμως τον Απρίλιο του 2023.

Πηγές:

https://www.minedu.gov.gr/site/51530-04-03-22-148-ek-evro-gia-diadrastikoys-pinakes-sta-sxoleia-mas

https://greece20.gov.gr/36-000-diadrastikoi-pinakes-xekinisan-na-paradidontai-sta-scholeia-tis-chora/

Δεν αγοράστηκαν απλώς 36.000 «πίνακες»

Η συνηθισμένη περιγραφή του έργου ως αγοράς 36.000 πινάκων είναι απλουστευτική.

Κάθε διαδραστικό σύστημα περιλάμβανε:

• διαδραστική ψηφιακή οθόνη,
• ηλεκτρονικό υπολογιστή,
• ειδικό λογισμικό,
• ψηφιακό εκπαιδευτικό περιεχόμενο,
• καλωδίωση και εγκατάσταση στην αίθουσα,
• υλικό επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών,
• υπηρεσίες εγγύησης και τεχνικής υποστήριξης.

Επομένως, η οικονομική αξιολόγηση δεν μπορεί να γίνει συγκρίνοντας απλώς τη συνολική δαπάνη με την τιμή μιας οθόνης που πωλείται στο λιανικό εμπόριο.

Από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι το έργο περιλάμβανε πρόσθετες υπηρεσίες δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι η τελική τιμή ήταν η καλύτερη δυνατή. Αυτό απαιτεί εξέταση των επιμέρους συμβάσεων, των προσφορών και του πραγματικού βαθμού ανταγωνισμού.

Πόσα χρήματα κόστισε;

Στις επίσημες ανακοινώσεις αναφέρεται επένδυση άνω των 148 εκατ. ευρώ.

Σε δημοσιεύματα σχετικά με την εισαγγελική έρευνα εμφανίζεται το ποσό των 120 εκατ. ευρώ.

Τα δύο ποσά δεν είναι κατ’ ανάγκην αντιφατικά:

• περίπου 120 εκατ. ευρώ είναι το ποσό χωρίς ΦΠΑ,
• περίπου 148,8 εκατ. ευρώ προκύπτουν με ΦΠΑ 24%.

Ο υπολογισμός είναι:

120.000.000 × 1,24 = 148.800.000 ευρώ

Συνεπώς, η διαφορά οφείλεται κυρίως στο εάν η αξία παρουσιάζεται με ή χωρίς τον ΦΠΑ.

Η ανάρτηση γράφει «148.000.000 εκατομμύρια ευρώ». Η διατύπωση αυτή είναι αριθμητικά λανθασμένη. Το σωστό είναι:

148 εκατομμύρια ευρώ.

Ποιο ήταν το μέσο κόστος ανά σύστημα;

Εάν διαιρέσουμε τον συνολικό προϋπολογισμό των 148 εκατ. ευρώ με τα 36.264 συστήματα, προκύπτει:

148.000.000 ÷ 36.264 ≈ 4.081 ευρώ

Το ποσό αντιστοιχεί σε μέση δαπάνη περίπου 4.081 ευρώ ανά ολοκληρωμένο σύστημα, με ΦΠΑ.

Η μέση αυτή αξία ενσωματώνει περισσότερα από την αγορά μιας οθόνης:

• υπολογιστικό εξοπλισμό,
• λογισμικό,
• μεταφορά σε χιλιάδες σχολικές μονάδες,
• εγκατάσταση,
• καλωδιώσεις,
• εκπαιδευτικό υλικό,
• εγγυήσεις και υποστήριξη.

Το κόστος των 4.081 ευρώ ανά σύστημα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αυτομάτως ούτε εύλογο ούτε υπερβολικό χωρίς να γνωρίζουμε:

• τα ακριβή τεχνικά χαρακτηριστικά,
• την ποιότητα και τη διάρκεια της εγγύησης,
• το κόστος εγκατάστασης,
• τις επιμέρους τιμές των συμβάσεων,
• τις τιμές αντίστοιχων ευρωπαϊκών προμηθειών,
• τον αριθμό και την ποιότητα των ανταγωνιστικών προσφορών.

Ήταν απευθείας ανάθεση;

Ο βασικός ισχυρισμός της ανάρτησης ότι το έργο έγινε με απευθείας ανάθεση δεν επιβεβαιώνεται από τα επίσημα έγγραφα.

Το Υπουργείο Παιδείας προκήρυξε ανοικτό διεθνή ηλεκτρονικό διαγωνισμό. Πριν από την προκήρυξη προηγήθηκε δημόσια διαβούλευση του σχεδίου της διακήρυξης.

Πηγή:

https://www.epiteliki.minedu.gov.gr/?lang=el&p=3171

Η κύρια προμήθεια χωρίστηκε σε τρία τμήματα:

Η διαίρεση σε τμήματα μπορεί να διευκολύνει τον ανταγωνισμό, επειδή επιτρέπει σε περισσότερους προμηθευτές να υποβάλουν προσφορές. Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει και ερωτήματα εάν οι ίδιοι οικονομικοί φορείς εμφανίζονται με τρόπο που περιορίζει ουσιαστικά τον ανταγωνισμό ή εάν οι τεχνικοί όροι είναι υπερβολικά περιοριστικοί.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι η αναθέτουσα αρχή προκήρυξε ανοικτό διεθνή διαγωνισμό στις 26 Ιουλίου 2022 και αναφέρει αναλυτικά τις ποσότητες των τριών τμημάτων.

Επίσημο έγγραφο:

https://commission.europa.eu/document/download/7a911903-0d6b-47af-a994-8eff0756be68_en?filename=C_2025_6939_1_EN_annexe_acte_autonome_nlw_part1_v2.pdf

Συνεπώς, δεν επρόκειτο για απευθείας ανάθεση της κύριας προμήθειας.

Αυτό δεν αποκλείει την πιθανότητα να διερευνώνται:

• οι τεχνικοί όροι του διαγωνισμού,
• η συμπεριφορά των συμμετεχουσών εταιρειών,
• πιθανή προηγούμενη συνεννόηση,
• η επάρκεια των προσφορών,
• η κατανομή των τμημάτων,
• το τελικό κόστος,
• η διαδικασία παραλαβής.

Άλλο πράγμα είναι μια απευθείας ανάθεση και άλλο μια πιθανή παραβίαση των κανόνων ανταγωνισμού μέσα σε έναν τυπικά ανοικτό διαγωνισμό.

«Καμία εταιρεία δεν έφτασε στον τελικό διαγωνισμό»;

Ο ισχυρισμός ότι πολλές εταιρείες εκδήλωσαν ενδιαφέρον αλλά καμία δεν έφτασε στον τελικό διαγωνισμό δεν ανταποκρίνεται στα διαθέσιμα στοιχεία.

Υπήρξαν προσφορές, αξιολόγηση και ανάδοχοι για τα τρία τμήματα της προμήθειας.

Επομένως, το ορθό ερώτημα δεν είναι εάν υπήρξαν συμμετέχοντες ή ανάδοχοι. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν υπήρξε πραγματικός και αποτελεσματικός ανταγωνισμός.

Ένας διαγωνισμός μπορεί να είναι ανοικτός στα έγγραφα αλλά να μην επιτυγχάνει ισχυρό ανταγωνισμό όταν:

• οι τεχνικές προδιαγραφές περιορίζουν υπερβολικά τη συμμετοχή,
• οι προσφορές είναι ελάχιστες,
• οι εταιρείες κατανέμουν ανεπίσημα τα τμήματα,
• οι τιμές εμφανίζουν ανεξήγητη σύγκλιση,
• αποκλείονται ανταγωνιστές για δυσανάλογους λόγους,
• δημιουργούνται κοινοπραξίες που μειώνουν αντί να ενισχύουν τον ανταγωνισμό.

Τέτοια ενδεχόμενα χρειάζονται έρευνα και αποδεικτικά στοιχεία. Δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένα μόνο επειδή αναφέρονται σε μια ανάρτηση.

Παραδόθηκαν οι διαδραστικοί πίνακες;

Η ανάρτηση ισχυρίζεται ότι τα χρήματα «έκαναν φτερά» και ότι οι διαδραστικοί πίνακες «ποτέ δεν εμφανίστηκαν».

Ο απόλυτος αυτός ισχυρισμός δεν συμφωνεί με τα επίσημα στοιχεία.

Οι πρώτες παραδόσεις ανακοινώθηκαν τον Απρίλιο του 2023. Ακολούθησε η εγκατάσταση των συστημάτων σε σχολικές μονάδες σε όλη τη χώρα.

Κατά την αξιολόγηση της σχετικής δόσης του Ταμείου Ανάκαμψης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέτασε τα στοιχεία που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές για τον στόχο 148, ο οποίος απαιτούσε την εγκατάσταση τουλάχιστον 36.000 διαδραστικών συστημάτων.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

• ο διαγωνισμός προέβλεπε 36.264 συστήματα,
• εξετάστηκαν στοιχεία παρακολούθησης και παραλαβής,
• το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου επιβεβαίωσε την ολοκλήρωση τον Μάρτιο του 2025,
• ο στόχος των τουλάχιστον 36.000 εγκαταστάσεων κρίθηκε ικανοποιητικά εκπληρωμένος.

Αυτό αποτελεί ισχυρή θεσμική ένδειξη ότι οι πίνακες παραδόθηκαν και εγκαταστάθηκαν.

Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, ότι:

• λειτουργεί κάθε σύστημα,
• χρησιμοποιείται καθημερινά,
• όλες οι σχολικές αίθουσες ήταν κατάλληλα διαμορφωμένες,
• όλοι οι εκπαιδευτικοί επιμορφώθηκαν επαρκώς,
• δεν υπήρξαν καθυστερήσεις ή τεχνικές αστοχίες,
• η εκπαιδευτική απόδοση δικαιολόγησε τη δαπάνη.

Άλλο είναι η λογιστική και συμβατική ολοκλήρωση και άλλο η πραγματική, σταθερή και παραγωγική αξιοποίηση.

Χρειάζονταν ειδική διαμόρφωση οι αίθουσες;

Η ανάρτηση υποστηρίζει ότι οι αίθουσες δεν είχαν διαμορφωθεί ώστε να μπορούν να τοποθετηθούν οι πίνακες.

Το επιχείρημα χρειάζεται συγκεκριμένη τεκμηρίωση ανά σχολική μονάδα.

Η εγκατάσταση ενός διαδραστικού συστήματος μπορεί να απαιτεί:

• κατάλληλο τοίχο ή βάση,
• ηλεκτρική παροχή,
• καλωδίωση,
• ασφαλή σύνδεση στο διαδίκτυο,
• κατάλληλη διάταξη της αίθουσας,
• τεχνικό έλεγχο,
• ρυθμίσεις λογισμικού.

Εάν σε ορισμένα σχολεία ο εξοπλισμός παραδόθηκε αλλά παρέμεινε σε κουτιά ή δεν χρησιμοποιήθηκε λόγω ελλιπών υποδομών, πρόκειται για σοβαρή διοικητική αστοχία.

Δεν μπορεί, όμως, μια επιμέρους ή ακόμη και εκτεταμένη δυσλειτουργία να μετατρέπεται χωρίς απογραφή στον ισχυρισμό ότι και τα 36.264 συστήματα δεν εγκαταστάθηκαν.

Η ορθή μέθοδος θα ήταν η δημοσιοποίηση ενός καταλόγου που να αναφέρει για κάθε σχολείο:

• πόσα συστήματα παραδόθηκαν,
• σε ποιες αίθουσες εγκαταστάθηκαν,
• πότε υπογράφηκε το πρωτόκολλο παραλαβής,
• εάν λειτουργούν,
• πόσες βλάβες έχουν δηλωθεί,
• πόσοι εκπαιδευτικοί επιμορφώθηκαν,
• πόσο συχνά χρησιμοποιούνται.

Διεξάγει έρευνα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία;

Τον Μάιο του 2026 δημοσιεύτηκε δημοσιογραφική έρευνα σύμφωνα με την οποία η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξετάζει τον διαγωνισμό των περίπου 120 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ.

Το δημοσίευμα υποστήριξε ότι καλούνται μάρτυρες και διερευνώνται πιθανές ενδείξεις:

• κακουργηματικής απιστίας,
• προβληματικών όρων του διαγωνισμού,
• περιορισμού του ανταγωνισμού,
• πιθανής συνεννόησης οικονομικών φορέων.

Η υπόθεση μεταφέρθηκε και στη Βουλή μέσω κοινοβουλευτικής ερώτησης.

Πηγές:

https://www.datajournalists.co.uk/2026/05/20/eyropaiki-eisaggelia-katepeigoysa-ereyna-gia-ta-120-ekat-eyro-tis-kerameos-se-diadrastikoys-pinakes/

https://neaaristera.gr/koinovouleftiko-ergo/sti-vouli-fernei-i-nea-aristera-tin-erevna-tis-evropaikis-eisangelias-gia-diagonismo-120-ekat-evro-tou-ypourgeiou-paideias-gia-diadrastikous-pinakes/

Μέχρι σήμερα, όμως, δεν έχει εντοπιστεί αναλυτική δημόσια ανακοίνωση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας που να προσδιορίζει:

• τα πρόσωπα που ερευνώνται,
• συγκεκριμένες ποινικές κατηγορίες,
• το ύψος ενδεχόμενης ζημίας,
• άσκηση δίωξης,
• οριστικό πόρισμα.

Η απουσία δημόσιας ανακοίνωσης δεν αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει έρευνα. Οι εισαγγελικές αρχές συχνά δεν δημοσιοποιούν λεπτομέρειες μιας ενεργής προκαταρκτικής διαδικασίας.

Ωστόσο, επιβάλλει προσεκτική διατύπωση: προς το παρόν μιλάμε για αναφερόμενη εισαγγελική έρευνα, όχι για αποδεδειγμένο σκάνδαλο ή δικαστική καταδίκη.

Έρευνα δεν σημαίνει ενοχή

Η έναρξη μιας έρευνας σημαίνει ότι οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν εάν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις τέλεσης αδικήματος.

Δεν σημαίνει ότι:

• διαπιστώθηκε διαφθορά,
• αποδείχθηκε υπερκοστολόγηση,
• χάθηκαν ευρωπαϊκά χρήματα,
• ευθύνεται συγκεκριμένος υπουργός,
• οι ανάδοχοι ενήργησαν παράνομα.

Η ανάρτηση αποδίδει πολιτική και ποινική ευθύνη πριν υπάρξει δημόσιο εισαγγελικό πόρισμα ή δικαστική απόφαση.

Ο χαρακτηρισμός ότι η Νίκη Κεραμέως βρίσκεται «στο επίκεντρο της διαφθοράς» αποτελεί πολιτική καταγγελία και όχι αποδεδειγμένο νομικό γεγονός.

Η πολιτική ευθύνη για τον σχεδιασμό και την εποπτεία ενός μεγάλου έργου μπορεί να συζητηθεί ανεξάρτητα από την ποινική ευθύνη. Η δεύτερη, όμως, απαιτεί συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία και κρίση των αρμόδιων θεσμών.

Παραδόσεις δεν σημαίνουν απαραίτητα επιτυχία

Ακόμη και εάν παραδόθηκαν όλα τα συστήματα, αυτό δεν αποδεικνύει ότι η επένδυση ήταν επιτυχημένη.

Στα δημόσια έργα υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα αξιολόγησης:

Δημόσιος διαγωνισμός → Παράδοση και εγκατάσταση → Κανονική λειτουργία → Χρήση από τους εκπαιδευτικούς → Βελτίωση της μάθησης

Η δημόσια διοίκηση συχνά μετρά την επιτυχία στο δεύτερο επίπεδο: πόσα τεμάχια αγοράστηκαν και εγκαταστάθηκαν.

Η κοινωνική απόδοση, όμως, βρίσκεται στο τελευταίο επίπεδο: εάν οι μαθητές έμαθαν καλύτερα και εάν οι εκπαιδευτικοί απέκτησαν ένα πραγματικά χρήσιμο εργαλείο.

Η σημασία της επιμόρφωσης

Η τεχνολογία από μόνη της δεν μετασχηματίζει την εκπαίδευση.

Ένας σύγχρονος διαδραστικός πίνακας μπορεί να χρησιμοποιείται απλώς ως ακριβή οθόνη προβολής, εάν ο εκπαιδευτικός:

• δεν έχει λάβει επαρκή επιμόρφωση,
• δεν έχει πρόσβαση σε ποιοτικό ψηφιακό περιεχόμενο,
• δεν διαθέτει χρόνο προετοιμασίας,
• δεν υποστηρίζεται όταν εμφανίζεται τεχνικό πρόβλημα,
• δεν γνωρίζει πώς να εντάξει το σύστημα στη μαθησιακή διαδικασία.

Η πραγματική επένδυση δεν είναι μόνο ο εξοπλισμός. Είναι ο συνδυασμός:

Εξοπλισμός + Επιμόρφωση + Περιεχόμενο + Τεχνική υποστήριξη

Εάν λείπει ένα από αυτά τα στοιχεία, η εκπαιδευτική απόδοση της επένδυσης μειώνεται σημαντικά.

Πώς πρέπει να αξιολογηθεί οικονομικά το έργο

1. Αποδοτικότητα της προμήθειας

Πρέπει να εξεταστεί:

• εάν οι τελικές τιμές ήταν ανταγωνιστικές,
• πόσες αποδεκτές προσφορές υπήρξαν σε κάθε τμήμα,
• εάν οι προδιαγραφές ήταν ουδέτερες,
• εάν υπήρχαν φθηνότερες ισοδύναμες λύσεις,
• εάν οι συμβάσεις τροποποιήθηκαν μετά την ανάθεση.

2. Πλήρης εγκατάσταση

Χρειάζεται έλεγχος:

• των πρωτοκόλλων παραλαβής,
• των σειριακών αριθμών,
• των σχολείων και αιθουσών εγκατάστασης,
• της ημερομηνίας ενεργοποίησης,
• της πραγματικής κατάστασης του εξοπλισμού.

3. Λειτουργία και συντήρηση

Πρέπει να δημοσιοποιηθούν στοιχεία για:

• τις δηλωμένες βλάβες,
• τον χρόνο αποκατάστασης,
• το κόστος του helpdesk,
• τη διάρκεια της εγγύησης,
• τα συστήματα που βρίσκονται εκτός λειτουργίας.

4. Εκπαιδευτική αξιοποίηση

Χρειάζονται μετρήσιμα δεδομένα:

• πόσοι εκπαιδευτικοί επιμορφώθηκαν,
• πόσο συχνά χρησιμοποιούνται οι πίνακες,
• σε ποια μαθήματα αξιοποιούνται,
• πώς αξιολογούν το σύστημα εκπαιδευτικοί και μαθητές,
• εάν υπήρξαν βελτιώσεις στη συμμετοχή και στις μαθησιακές επιδόσεις.

5. Κόστος κύκλου ζωής

Η αρχική αγορά δεν είναι το μόνο κόστος.

Το Δημόσιο θα πρέπει να υπολογίζει:

• κατανάλωση ενέργειας,
• συντήρηση,
• ανταλλακτικά,
• αναβαθμίσεις λογισμικού,
• αντικατάσταση εξοπλισμού,
• κυβερνοασφάλεια,
• τεχνική υποστήριξη,
• μελλοντική απόσυρση.

Μια φαινομενικά συμφέρουσα αγορά μπορεί να γίνει ιδιαίτερα ακριβή εάν ο εξοπλισμός έχει υψηλό κόστος συντήρησης ή μικρή διάρκεια ζωής.

Έλεγχος των βασικών ισχυρισμών

Η Ετυμηγορία του Οικονομολόγου

Η ανάρτηση ξεκινά από ένα πραγματικό έργο 148 εκατ. ευρώ και από δημοσιεύματα για εισαγγελική έρευνα, αλλά παρουσιάζει υπό διερεύνηση καταγγελίες σαν να αποτελούν ήδη αποδεδειγμένη διαφθορά.

Το έργο πράγματι αφορούσε περισσότερα από 36.000 διαδραστικά συστήματα. Η κύρια προμήθεια, όμως, δεν έγινε με απευθείας ανάθεση. Προκηρύχθηκε ανοικτός διεθνής διαγωνισμός, χωρισμένος σε τρία τμήματα.

Επίσης, δεν τεκμηριώνεται ο ισχυρισμός ότι οι πίνακες «δεν εμφανίστηκαν ποτέ». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέτασε τα στοιχεία υλοποίησης και έκρινε ότι ο στόχος εγκατάστασης τουλάχιστον 36.000 συστημάτων εκπληρώθηκε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το έργο πρέπει να εξαιρεθεί από αυστηρό έλεγχο.

Η ύπαρξη ανοικτού διαγωνισμού δεν αποκλείει:

• υπερκοστολόγηση,
• περιοριστικές προδιαγραφές,
• ανεπαρκή ανταγωνισμό,
• πιθανή συνεννόηση εταιρειών,
• προβλήματα στην παραλαβή,
• χαμηλή αξιοποίηση του εξοπλισμού.

Το ορθό συμπέρασμα δεν είναι ούτε ότι «όλα έγιναν σωστά επειδή παραδόθηκαν οι πίνακες» ούτε ότι «τα 148 εκατ. ευρώ κλάπηκαν επειδή άρχισε έρευνα».

Το κράτος οφείλει να δημοσιοποιήσει:

• τις συμβάσεις και τις τελικές τιμές,
• τις προσφορές ανά τμήμα,
• τους αναδόχους και υπεργολάβους,
• τον κατάλογο εγκαταστάσεων ανά σχολείο,
• τα πρωτόκολλα παραλαβής,
• τα στοιχεία βλαβών και τεχνικής υποστήριξης,
• την πραγματική χρήση του εξοπλισμού,
• την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού αποτελέσματος.

Η μεγαλύτερη απειλή για το δημόσιο χρήμα δεν είναι μόνο η πιθανή παρανομία. Είναι και η νόμιμη αγορά ακριβού εξοπλισμού που τελικά χρησιμοποιείται ελάχιστα.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι απλώς εάν αγοράστηκαν 36.264 διαδραστικά συστήματα. Είναι εάν τα 148 εκατ. ευρώ μετατράπηκαν σε καλύτερη εκπαίδευση.

Βιβλιογραφία και συμβολή των πηγών

1. Υπουργείο Παιδείας — «148 εκατ. ευρώ για διαδραστικούς πίνακες στα σχολεία μας»
   https://www.minedu.gov.gr/site/51530-04-03-22-148-ek-evro-gia-diadrastikoys-pinakes-sta-sxoleia-mas
   Τεκμηριώνει τον αρχικό προϋπολογισμό, τον αριθμό των συστημάτων και το βασικό περιεχόμενο του έργου.
2. Ελλάδα 2.0 — «36.000 διαδραστικοί πίνακες ξεκίνησαν να παραδίδονται»
   https://greece20.gov.gr/36-000-diadrastikoi-pinakes-xekinisan-na-paradidontai-sta-scholeia-tis-chora/
   Παρέχει στοιχεία για την έναρξη των παραδόσεων, τις σχολικές τάξεις που καλύπτονται και τα επιμέρους μέρη κάθε συστήματος.
3. Ελλάδα 2.0 — Επίσημη σελίδα του έργου
   https://greece20.gov.gr/en/?projects=psifiakos-metaschimatismos-tis-ekpaideysis-16676
   Επιβεβαιώνει την προμήθεια και εγκατάσταση 36.264 διαδραστικών συστημάτων σε σχολικές μονάδες της χώρας.
4. Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ Υπουργείου Παιδείας — Δημόσια διαβούλευση της διακήρυξης
   https://www.epiteliki.minedu.gov.gr/?lang=el&p=3171
   Τεκμηριώνει ότι προηγήθηκε δημόσια διαβούλευση και ότι το έργο σχεδιάστηκε ως ανοικτός διεθνής ηλεκτρονικός διαγωνισμός.
5. Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Αξιολόγηση επίτευξης του στόχου 148
   https://commission.europa.eu/document/download/7a911903-0d6b-47af-a994-8eff0756be68_en?filename=C_2025_6939_1_EN_annexe_acte_autonome_nlw_part1_v2.pdf
   Επιβεβαιώνει τον ανοικτό διαγωνισμό, τα τρία τμήματα, τις ποσότητες των 36.264 συστημάτων και την αποδοχή της επίτευξης του στόχου εγκατάστασης.
6. Ελλάδα 2.0 — Τροποποίηση της απόφασης ένταξης του έργου
   https://greece20.gov.gr/wp-content/uploads/2025/08/1986.3hTropopoiisi_Sub3_Promitheia_k_Egkatastasi_diadrastikwn_sistimatwn_mathisis_5149224.pdf
   Παρέχει τον κωδικό του έργου, τους στόχους, τα ορόσημα και τις διοικητικές τροποποιήσεις της χρηματοδότησης.
7. Data Journalists — Δημοσίευμα για την αναφερόμενη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
   https://www.datajournalists.co.uk/2026/05/20/eyropaiki-eisaggelia-katepeigoysa-ereyna-gia-ta-120-ekat-eyro-tis-kerameos-se-diadrastikoys-pinakes/
   Αποτελεί τη βασική δημοσιογραφική πηγή του ισχυρισμού περί εισαγγελικής έρευνας. Δεν υποκαθιστά επίσημο πόρισμα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
8. Νέα Αριστερά — Κοινοβουλευτική ερώτηση για τον διαγωνισμό
   https://neaaristera.gr/koinovouleftiko-ergo/sti-vouli-fernei-i-nea-aristera-tin-erevna-tis-evropaikis-eisangelias-gia-diagonismo-120-ekat-evro-tou-ypourgeiou-paideias-gia-diadrastikous-pinakes/
   Τεκμηριώνει ότι τα δημοσιεύματα και τα ερωτήματα για τον διαγωνισμό μεταφέρθηκαν στον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Δεν αποτελεί ανεξάρτητη απόδειξη των καταγγελιών.