Εισαγωγή

Κάθε γενιά καλείται να αντιμετωπίσει τις δικές της ιστορικές προκλήσεις.

Για την Ελλάδα, η επόμενη δεκαετία δεν θα καθοριστεί μόνο από τις διεθνείς εξελίξεις ή τις οικονομικές συγκυρίες.

Θα καθοριστεί κυρίως από τις επιλογές που θα πραγματοποιηθούν σήμερα.

Η δημογραφική εξέλιξη, η παραγωγικότητα της οικονομίας, η τεχνολογική πρόοδος, η εκπαίδευση, η κλιματική αλλαγή και η ποιότητα των δημόσιων θεσμών διαμορφώνουν ένα νέο αναπτυξιακό περιβάλλον.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα διαθέτει δυνατότητες.

Είναι αν θα καταφέρει να τις μετατρέψει σε μακροπρόθεσμη ευημερία.

Ανάλυση

Η ανάπτυξη μιας χώρας δεν εξαρτάται από μία μόνο απόφαση.

Προκύπτει από ένα σύνολο στρατηγικών επιλογών που επηρεάζουν την οικονομία, την κοινωνία και τη λειτουργία των θεσμών.

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε δέκα κρίσιμες επιλογές που μπορούν να καθορίσουν την πορεία της μέχρι το 2035.

1. Επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο

Η σημαντικότερη επένδυση μιας χώρας δεν είναι οι υποδομές.

Είναι οι άνθρωποί της.

Η εκπαίδευση, η έρευνα, οι δεξιότητες και η δια βίου μάθηση θα αποτελέσουν τη βάση της ανταγωνιστικότητας της επόμενης δεκαετίας.

2. Ένα νέο παραγωγικό μοντέλο

Η διατηρήσιμη ανάπτυξη απαιτεί οικονομία που βασίζεται στην καινοτομία, στην εξωστρέφεια, στην υψηλή προστιθέμενη αξία και στην παραγωγικότητα.

3. Δημογραφική ανανέωση

Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες μακροπρόθεσμες προκλήσεις.

Η αντιμετώπισή της απαιτεί ολοκληρωμένες πολιτικές για την οικογένεια, την εργασία, την υγεία και την επιστροφή ανθρώπινου δυναμικού στη χώρα.

4. Ψηφιακός μετασχηματισμός

Η τεχνολογία δεν αποτελεί αυτοσκοπό.

Αποτελεί εργαλείο για καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες, ισχυρότερες επιχειρήσεις και αποτελεσματικότερη οικονομία.

5. Θεσμική αξιοπιστία

Η ποιότητα των θεσμών επηρεάζει την οικονομία, τις επενδύσεις και την κοινωνική συνοχή.

Η διαφάνεια, η λογοδοσία και η αποτελεσματικότητα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.

6. Περιφερειακή ανάπτυξη

Η Ελλάδα δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην ανάπτυξη της πρωτεύουσας.

Κάθε περιφέρεια διαθέτει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα που μπορούν να ενισχύσουν την εθνική οικονομία και να μειώσουν τις περιφερειακές ανισότητες.

7. Πράσινη μετάβαση

Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η αξιοποίηση καθαρών μορφών ενέργειας αποτελούν πλέον αναπτυξιακή αναγκαιότητα και όχι μόνο περιβαλλοντική επιλογή.

8. Ανθεκτικό κράτος

Οι σύγχρονες κρίσεις ανέδειξαν τη σημασία ενός κράτους που μπορεί να προλαμβάνει, να σχεδιάζει και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε σύνθετες προκλήσεις.

9. Καινοτομία και επιχειρηματικότητα

Η οικονομία του μέλλοντος θα βασίζεται ολοένα περισσότερο στη γνώση, στην τεχνολογία και στη δημιουργία νέων προϊόντων και υπηρεσιών.

Η ενίσχυση της καινοτομίας αποτελεί επένδυση στην ανταγωνιστικότητα της χώρας.

10. Κοινωνική συνοχή

Η οικονομική ανάπτυξη αποκτά πραγματική αξία όταν συνοδεύεται από ίσες ευκαιρίες, ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και κοινωνική κινητικότητα.

Η ανάπτυξη πρέπει να είναι βιώσιμη αλλά και συμπεριληπτική.

Διεθνής Προοπτική

Οι χώρες που διακρίνονται σήμερα για τις οικονομικές και κοινωνικές τους επιδόσεις δεν βασίζονται σε έναν μόνο παράγοντα επιτυχίας.

Επενδύουν συστηματικά:

• στην εκπαίδευση,
• στην καινοτομία,
• στους θεσμούς,
• στην παραγωγικότητα,
• στην ψηφιακή μετάβαση,
• και στη μακροπρόθεσμη στρατηγική.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η ανάπτυξη δεν αποτελεί αποτέλεσμα συγκυριών.

Αποτελεί αποτέλεσμα διαχρονικών επιλογών.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα;

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Ισχυρό ανθρώπινο δυναμικό.

Γεωστρατηγική θέση.

Συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Φυσικούς πόρους.

Πολιτιστική κληρονομιά.

Το ζητούμενο δεν είναι η αναζήτηση νέων πλεονεκτημάτων.

Είναι η καλύτερη αξιοποίηση αυτών που ήδη διαθέτει.

Η επόμενη δεκαετία μπορεί να αποτελέσει περίοδο σημαντικής προόδου, εφόσον οι δημόσιες πολιτικές βασιστούν σε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, επιστημονική τεκμηρίωση και θεσμική συνέχεια.

Τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης

• Το μέλλον μιας χώρας διαμορφώνεται από στρατηγικές επιλογές που παράγουν αποτελέσματα σε βάθος χρόνου.
• Η εκπαίδευση, η καινοτομία και οι ισχυροί θεσμοί αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες διατηρήσιμης ανάπτυξης.
• Η περιφερειακή ανάπτυξη και η κοινωνική συνοχή ενισχύουν την ανθεκτικότητα της οικονομίας.
• Η τεχνολογία αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης όταν συνοδεύεται από επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό.
• Η επιτυχία της Ελλάδας μέχρι το 2035 θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια και τη συνέχεια των δημόσιων πολιτικών.

Ερωτήματα που αξίζει να συζητήσουμε

Μπορεί μια δεκαετία να αλλάξει την πορεία μιας χώρας;

Ναι. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι στρατηγικές επιλογές μιας δεκαετίας μπορούν να επηρεάσουν την οικονομική και κοινωνική πορεία μιας χώρας για πολλές γενιές.

Ποια είναι η σημαντικότερη επένδυση για το μέλλον;

Η επένδυση στους ανθρώπους μέσω της εκπαίδευσης, της γνώσης, της καινοτομίας και της ανάπτυξης δεξιοτήτων.

Γιατί είναι σημαντικοί οι θεσμοί;

Οι αποτελεσματικοί και αξιόπιστοι θεσμοί δημιουργούν σταθερότητα, ενισχύουν τις επενδύσεις και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Μπορεί η Ελλάδα να γίνει περισσότερο ανταγωνιστική;

Ναι. Με αύξηση της παραγωγικότητας, επένδυση στην καινοτομία, ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση μέχρι το 2035;

Να διαμορφωθεί μια εθνική στρατηγική που θα υπερβαίνει τον εκλογικό κύκλο και θα διασφαλίζει συνέχεια στις πολιτικές που ενισχύουν την ανάπτυξη, τη δημοκρατία και την κοινωνική ευημερία.

Συμπέρασμα

Η Ελλάδα του 2035 δεν θα διαμορφωθεί τυχαία.

Θα είναι το αποτέλεσμα των επιλογών που πραγματοποιούνται σήμερα.

Οι χώρες που προοδεύουν δεν είναι εκείνες που αποφεύγουν όλες τις δυσκολίες.

Είναι εκείνες που αναγνωρίζουν έγκαιρα τις μεγάλες προκλήσεις, σχεδιάζουν με συνέπεια και επενδύουν στους ανθρώπους, στους θεσμούς και στη γνώση.

Η Ελλάδα διαθέτει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να ακολουθήσει μια πορεία βιώσιμης ανάπτυξης και διεθνούς ανταγωνιστικότητας.

Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι να προβλέψουμε το μέλλον.

Είναι να το σχεδιάσουμε.

Γιατί τελικά, το μέλλον μιας χώρας δεν καθορίζεται μόνο από τις συνθήκες που αντιμετωπίζει.

Καθορίζεται από τις επιλογές που έχει το θάρρος να κάνει.