Executive Summary

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στο επίκεντρο των σημαντικότερων κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων.

Οι δήμοι καλούνται πλέον να διαχειριστούν πολύ περισσότερα από τις παραδοσιακές δημοτικές υπηρεσίες.

Καλούνται να σχεδιάσουν την τοπική ανάπτυξη, να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκούς πόρους, να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, να ενισχύσουν την κοινωνική συνοχή και να υποστηρίξουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Το σημερινό μοντέλο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν ανταποκρίνεται πάντοτε στις νέες απαιτήσεις.

Το παρόν Policy Paper προτείνει ένα νέο μοντέλο τοπικής διακυβέρνησης, βασισμένο στον στρατηγικό σχεδιασμό, στη χρήση δεδομένων, στην καινοτομία και στη συνεργασία.

Το Πρόβλημα

Οι ελληνικοί δήμοι αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις:

• περιορισμένη διοικητική ικανότητα,
• ελλείψεις εξειδικευμένου προσωπικού,
• αυξημένες αρμοδιότητες,
• περιορισμένη αξιοποίηση δεδομένων,
• δυσκολίες στην απορρόφηση χρηματοδοτήσεων,
• και απουσία συστηματικής αξιολόγησης των πολιτικών.

Σε πολλές περιπτώσεις, η διοίκηση παραμένει προσανατολισμένη στη διαχείριση της καθημερινότητας και όχι στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Γιατί έχει σημασία

Η αποτελεσματική Τοπική Αυτοδιοίκηση επηρεάζει:

Την ποιότητα ζωής

Οι υπηρεσίες των δήμων επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών.

Την οικονομική ανάπτυξη

Οι τοπικές επενδύσεις, οι υποδομές και το επιχειρηματικό περιβάλλον διαμορφώνονται σε σημαντικό βαθμό σε τοπικό επίπεδο.

Την κοινωνική συνοχή

Οι δήμοι αποτελούν τον βασικότερο φορέα κοινωνικής πολιτικής σε τοπικό επίπεδο.

Την ανθεκτικότητα

Η πολιτική προστασία, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η διαχείριση κρίσεων απαιτούν ισχυρή τοπική διοίκηση.

Η σημερινή κατάσταση

Παρά τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, εξακολουθούν να παρατηρούνται:

• άνιες διοικητικές δυνατότητες μεταξύ δήμων,
• σημαντικές αποκλίσεις στην ποιότητα υπηρεσιών,
• περιορισμένη αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων,
• χαμηλή χρήση δεδομένων στη λήψη αποφάσεων,
• και ελλιπής αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των δημοτικών πολιτικών.

Η μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης αποτελεί πλέον αναπτυξιακή αναγκαιότητα.

Διεθνείς Καλές Πρακτικές

Οι πιο επιτυχημένοι δήμοι διεθνώς επενδύουν:

• στον στρατηγικό σχεδιασμό,
• στη χρήση δεδομένων,
• στην τεχνητή νοημοσύνη,
• στην ψηφιακή διακυβέρνηση,
• στη συμμετοχή των πολιτών,
• στη συνεργασία με πανεπιστήμια,
• και στη συνεχή αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών.

Η επιτυχία βασίζεται λιγότερο στο μέγεθος του δήμου και περισσότερο στην ποιότητα της διοίκησής του.

Επιλογές Δημόσιας Πολιτικής

Επιλογή 1

Υποχρεωτικά δεκαετή Στρατηγικά Σχέδια Ανάπτυξης για όλους τους δήμους.

Επιλογή 2

Δημιουργία Δημοτικών Παρατηρητηρίων Δεδομένων με αξιοποίηση δεικτών απόδοσης και εργαλείων ανάλυσης.

Επιλογή 3

Συστηματική αξιολόγηση όλων των δημοτικών υπηρεσιών με αντικειμενικούς δείκτες αποτελεσματικότητας.

Επιλογή 4

Εκτεταμένη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη διοικητική λειτουργία και στην εξυπηρέτηση πολιτών.

Επιλογή 5

Μόνιμη συνεργασία των δήμων με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση δημόσιων πολιτικών.

Επιλογή 6

Εθνικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Στελεχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης στους τομείς:

• στρατηγικού σχεδιασμού,
• οικονομικής ανάλυσης,
• ψηφιακής διακυβέρνησης,
• διαχείρισης έργων,
• και ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.

Πρόταση WR1TE

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να εξελιχθεί από διοικητικό μηχανισμό παροχής υπηρεσιών σε θεσμό στρατηγικής τοπικής ανάπτυξης.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση βασίζεται σε πέντε πυλώνες:

• στρατηγικός σχεδιασμός,
• τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων,
• ψηφιακός μετασχηματισμός,
• διαρκής αξιολόγηση,
• και ανάπτυξη ανθρώπινου κεφαλαίου.

Οι δήμοι του μέλλοντος πρέπει να σχεδιάζουν περισσότερο και να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα.

Αναμενόμενος Οικονομικός και Κοινωνικός Αντίκτυπος

Η εφαρμογή της στρατηγικής μπορεί να οδηγήσει:

• σε καλύτερη ποιότητα υπηρεσιών,
• σε αποτελεσματικότερη αξιοποίηση δημόσιων πόρων,
• σε μεγαλύτερη απορρόφηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων,
• σε αύξηση τοπικών επενδύσεων,
• σε ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών,
• και σε ισχυρότερη περιφερειακή ανάπτυξη.

Βασικά Συμπεράσματα

✔ Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης.

✔ Ο στρατηγικός σχεδιασμός πρέπει να αντικαταστήσει τη λογική της αποσπασματικής διαχείρισης.

✔ Τα δεδομένα και η τεχνολογία αποτελούν βασικά εργαλεία σύγχρονης διακυβέρνησης.

✔ Η συνεργασία δήμων και πανεπιστημίων μπορεί να μετασχηματίσει την ποιότητα των δημόσιων πολιτικών.

✔ Οι δήμοι της επόμενης δεκαετίας πρέπει να είναι περισσότερο στρατηγικοί, περισσότερο ψηφιακοί και περισσότερο ανθρωποκεντρικοί.

📘 WR1TE Policy Paper

Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αφορά μόνο τη βελτίωση των διοικητικών διαδικασιών. Αφορά τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου των δήμων ως θεσμών ανάπτυξης, καινοτομίας και κοινωνικής συνοχής. Οι πόλεις και οι τοπικές κοινωνίες που θα επενδύσουν σήμερα στη γνώση, στα δεδομένα και στη στρατηγική διοίκηση θα είναι εκείνες που θα πρωταγωνιστήσουν στην οικονομία του αύριο.