Executive Summary

Η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της οικονομικής και γεωπολιτικής στρατηγικής των κρατών.

Οι διεθνείς εξελίξεις των τελευταίων ετών ανέδειξαν την ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας, ενίσχυσης των ενεργειακών υποδομών και δημιουργίας περισσότερο ανθεκτικών ενεργειακών συστημάτων.

Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες και σχεδιαζόμενες ενεργειακές υποδομές, δημιουργεί σημαντικές προοπτικές ώστε η χώρα να εξελιχθεί σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο.

Το παρόν Policy Paper προτείνει ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό πλαίσιο για την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της Ελλάδας στον τομέα της ενέργειας.

Το Πρόβλημα

Η Ευρώπη βρίσκεται σε περίοδο ενεργειακού μετασχηματισμού.

Οι σημαντικότερες προκλήσεις περιλαμβάνουν:

• αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα,
• ανάγκη διαφοροποίησης ενεργειακών προμηθευτών,
• μετάβαση σε οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα,
• αυξημένες επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές,
• και ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.

Η Ελλάδα καλείται να αξιοποιήσει τις εξελίξεις αυτές ως ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη και γεωστρατηγική αναβάθμιση.

Γιατί έχει σημασία

Η ενέργεια επηρεάζει άμεσα:

Την οικονομική ανάπτυξη

Η διαθεσιμότητα αξιόπιστης και ανταγωνιστικής ενέργειας αποτελεί βασική προϋπόθεση για επενδύσεις και παραγωγή.

Τη γεωπολιτική θέση της χώρας

Η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος μεταφοράς και διανομής ενέργειας μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου και Βαλκανίων.

Την ενεργειακή ασφάλεια

Η διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών μειώνει την εξάρτηση από μεμονωμένους προμηθευτές.

Την πράσινη μετάβαση

Οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ενισχύουν τη βιωσιμότητα και δημιουργούν νέες αναπτυξιακές δυνατότητες.

Η σημερινή κατάσταση

Η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις:

• σε υποδομές φυσικού αερίου,
• σε ηλεκτρικές διασυνδέσεις,
• σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,
• σε λιμενικές εγκαταστάσεις,
• και σε έργα μεταφοράς ενέργειας.

Παράλληλα, η χώρα διαθέτει σημαντικό δυναμικό:

• ηλιακής ενέργειας,
• αιολικής ενέργειας,
• θαλάσσιων ενεργειακών υποδομών,
• και στρατηγικής γεωγραφικής θέσης.

Οι δυνατότητες αυτές μπορούν να ενισχυθούν μέσα από καλύτερο συντονισμό των δημόσιων πολιτικών.

Διεθνείς Καλές Πρακτικές

Οι χώρες που αναπτύσσουν επιτυχημένες ενεργειακές στρατηγικές επενδύουν:

• στη διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών,
• στις διασυνδέσεις,
• στην αποθήκευση ενέργειας,
• στην έρευνα και την καινοτομία,
• στην κυβερνοασφάλεια ενεργειακών υποδομών,
• και στη διασυνοριακή συνεργασία.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η ενεργειακή πολιτική αποτελεί ταυτόχρονα οικονομική, περιβαλλοντική και γεωπολιτική πολιτική.

Επιλογές Δημόσιας Πολιτικής

Επιλογή 1

Εθνική Στρατηγική Ενεργειακής Ασφάλειας με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Επιλογή 2

Επιτάχυνση επενδύσεων σε ηλεκτρικές διασυνδέσεις και έξυπνα ενεργειακά δίκτυα.

Επιλογή 3

Στήριξη επενδύσεων στην αποθήκευση ενέργειας και στις νέες ενεργειακές τεχνολογίες.

Επιλογή 4

Ανάπτυξη εθνικού οικοσυστήματος ενεργειακής καινοτομίας σε συνεργασία με πανεπιστήμια και επιχειρήσεις.

Επιλογή 5

Ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας σε δημόσια κτίρια, επιχειρήσεις και κατοικίες.

Επιλογή 6

Δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Ενεργειακής Μετάβασης για συνεχή αξιολόγηση της προόδου και των επιπτώσεων των ενεργειακών πολιτικών.

Πρόταση WR1TE

Η Ελλάδα πρέπει να υιοθετήσει μια ολοκληρωμένη ενεργειακή στρατηγική που θα συνδυάζει:

• ενεργειακή ασφάλεια,
• οικονομική ανταγωνιστικότητα,
• τεχνολογική καινοτομία,
• πράσινη μετάβαση,
• και περιφερειακή συνεργασία.

Η ενεργειακή πολιτική δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως περιβαλλοντική πολιτική.

Πρέπει να αποτελεί βασικό πυλώνα της εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής.

Αναμενόμενος Οικονομικός και Κοινωνικός Αντίκτυπος

Η εφαρμογή της στρατηγικής μπορεί να οδηγήσει:

• σε νέες επενδύσεις,
• στη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας,
• στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης,
• στην ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας,
• στην αύξηση της εξωστρέφειας,
• στη βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας,
• και στη γεωστρατηγική αναβάθμιση της Ελλάδας.

Βασικά Συμπεράσματα

✔ Η ενέργεια αποτελεί στρατηγικό πυλώνα της οικονομικής ανάπτυξης.

✔ Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες.

✔ Η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να συνδυάζεται με οικονομική ανταγωνιστικότητα.

✔ Οι ενεργειακές υποδομές αποτελούν επένδυση στη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της χώρας.

✔ Η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

📘 WR1TE Policy Paper

Η ενεργειακή πολιτική δεν αφορά μόνο την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Αφορά την οικονομική ανάπτυξη, τη γεωπολιτική ισχύ, τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της χώρας. Η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης. Η αξιοποίηση αυτής της ευκαιρίας απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, σταθερή πολιτική βούληση και συστηματικές επενδύσεις.