Εκλογές 2027: Αυτοδυναμία, δεύτερη κάλπη ή κυβέρνηση συνεργασίας;

Η Ελλάδα οδεύει προς τις επόμενες εθνικές εκλογές με ένα βασικό πολιτικό ερώτημα που γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αγνοηθεί:

Μπορεί να υπάρξει ξανά αυτοδύναμη κυβέρνηση ή η χώρα εισέρχεται σε μια εποχή αναγκαστικών συνεργασιών;

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027, πριν η Ελλάδα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης την 1η Ιουλίου. Παράλληλα, επιμένει ότι στόχος της Νέας Δημοκρατίας παραμένει η αυτοδυναμία.

Οι σημερινές δημοσκοπήσεις όμως δείχνουν ένα πολύ πιο σύνθετο τοπίο.

Τον Ιούλιο, μέτρηση της Metron Analysis έδινε στη ΝΔ 30,4% στην εκτίμηση ψήφου, ποσοστό που με τις συγκεκριμένες παραδοχές αντιστοιχούσε σε περίπου 120 έδρες — αρκετά μακριά από τις 151 που απαιτούνται για κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Άλλη μέτρηση της Marc στα τέλη Ιουλίου κατέγραφε τη ΝΔ στο 30,8%, επίσης χωρίς δυναμική αυτοδυναμίας.

Ανάλυση

Η πρώτη θέση δεν είναι το ίδιο με την κυβερνητική πλειοψηφία

Σε ένα κατακερματισμένο κομματικό σύστημα, ένα κόμμα μπορεί να προηγείται με μεγάλη διαφορά και παρ’ όλα αυτά να δυσκολεύεται να κυβερνήσει μόνο του.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της σημερινής πολιτικής συγκυρίας.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα κερδίσει τις εκλογές, αλλά και πόσο υψηλό ποσοστό θα συγκεντρώσει το πρώτο κόμμα, πόσα μικρότερα κόμματα θα περάσουν το εκλογικό όριο και πόσο κατακερματισμένη θα είναι η επόμενη Βουλή.

Όσο περισσότερα κόμματα εισέρχονται στο Κοινοβούλιο και όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό των ψήφων που εκπροσωπείται σε αυτά, τόσο δυσκολότερη γίνεται η κατάκτηση των 151 εδρών από το πρώτο κόμμα.

Η αυτοδυναμία παραμένει πολιτικός στόχος, αλλά όχι δεδομένο

Ο πρωθυπουργός χαρακτηρίζει την αυτοδυναμία «ρεαλιστικό και εφικτό στόχο» και δηλώνει ότι δεν βλέπει σήμερα σαφή περιθώρια κυβερνητικής συνεργασίας.

Υπάρχει όμως μεγάλη απόσταση μεταξύ ενός δημοσκοπικού ποσοστού γύρω στο 30% και μιας ασφαλούς κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Αυτή η απόσταση εξηγεί γιατί η οικονομία, η ΔΕΘ, η ακρίβεια και η καθημερινότητα θα αποκτήσουν τόσο μεγάλη σημασία τους επόμενους μήνες.

Η κυβέρνηση δεν χρειάζεται απλώς να παραμείνει πρώτο κόμμα.

Χρειάζεται να επαναπατρίσει ένα σημαντικό μέρος ψηφοφόρων που απομακρύνθηκαν μετά το 2023.

Η αντιπολίτευση έχει διαφορετικό πρόβλημα

Η αντιπολίτευση αντιμετωπίζει σχεδόν το αντίστροφο πρόβλημα.

Υπάρχει μεγάλη κοινωνική δυσαρέσκεια, αλλά αυτή δεν μετατρέπεται αυτόματα σε μία ενιαία εναλλακτική κυβερνητική πρόταση.

Η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα έχει μεταβάλει σημαντικά τις ισορροπίες, ενώ το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ και μικρότερα κόμματα διεκδικούν διαφορετικά τμήματα του εκλογικού σώματος.

Αυτό σημαίνει ότι η απώλεια ψήφων από την κυβέρνηση δεν οδηγεί υποχρεωτικά σε έναν ενιαίο αντίπαλο.

Μπορεί να οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερο κατακερματισμό.

Τι θέλουν οι ίδιοι οι πολίτες;

Εδώ υπάρχει ένα ενδιαφέρον εύρημα.

Σε δημοσκόπηση της Pulse τον Ιούλιο, περίπου ένας στους δύο πολίτες δήλωνε ότι θα προτιμούσε εκλογές μέσα στο 2026, ενώ ως επικρατέστερη επιλογή για την επόμενη ημέρα εμφανιζόταν μια αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Το στοιχείο αποκαλύπτει μια αντίφαση.

Οι πολίτες μπορεί να είναι δυσαρεστημένοι με το σημερινό πολιτικό σκηνικό, αλλά ταυτόχρονα να φοβούνται την κυβερνητική αστάθεια.

Με άλλα λόγια, υπάρχει ζήτηση τόσο για πολιτική αλλαγή όσο και για κυβερνητική σταθερότητα.

Και αυτές οι δύο επιθυμίες δεν είναι εύκολο να συμβιβαστούν.

Οι δεύτερες εκλογές παραμένουν πιθανό σενάριο

Εάν η πρώτη κάλπη δεν δημιουργήσει κυβέρνηση, η χώρα μπορεί να οδηγηθεί σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.

Δημοσκοπικά ευρήματα του καλοκαιριού έδειξαν ότι σημαντικό μέρος των πολιτών θεωρεί τις δεύτερες εκλογές προτιμότερες από μια κυβέρνηση συνεργασίας που δεν διαθέτει σαφή πολιτική συνοχή.

Αυτό όμως έχει κόστος.

Μια παρατεταμένη εκλογική περίοδος μπορεί να καθυστερήσει αποφάσεις, δημόσιες επενδύσεις και επιχειρηματικά σχέδια.

Και το 2027 θα είναι ιδιαίτερη χρονιά, επειδή η Ελλάδα θα αναλάβει την ευρωπαϊκή προεδρία το δεύτερο εξάμηνο.

Γι’ αυτό και ο χρόνος των εκλογών αποκτά θεσμική και οικονομική σημασία, όχι μόνο κομματική.

Η οικονομία θα καθορίσει μεγάλο μέρος του αποτελέσματος

Το βασικό πολιτικό πεδίο δεν θα είναι πιθανότατα μια αφηρημένη ιδεολογική σύγκρουση.

Θα είναι η καθημερινή οικονομία.

Ο ψηφοφόρος θα αξιολογήσει:

• το πραγματικό εισόδημα,
• την ακρίβεια,
• τη στέγαση,
• τη φορολογία,
• την Υγεία,
• και την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.

Εδώ βρίσκεται το μεγάλο δίλημμα για την κυβέρνηση.

Οι μακροοικονομικοί δείκτες μπορούν να είναι θετικοί, αλλά η πολιτική απόδοση αυτών των δεικτών εξαρτάται από το αν ο πολίτης αισθάνεται ότι βελτιώθηκε η προσωπική του οικονομική κατάσταση.

Η σταθερότητα έχει οικονομική αξία — αλλά όχι οποιοδήποτε κόστος

Από οικονομική σκοπιά, η πολιτική σταθερότητα μειώνει την αβεβαιότητα.

Οι επιχειρήσεις μπορούν να σχεδιάσουν επενδύσεις, οι αγορές γνωρίζουν το πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής και οι ευρωπαϊκές αποφάσεις μπορούν να υλοποιούνται χωρίς μεγάλη καθυστέρηση.

Όμως η σταθερότητα δεν πρέπει να συγχέεται με την απουσία πολιτικού ανταγωνισμού.

Μια σταθερή δημοκρατία χρειάζεται ταυτόχρονα ισχυρή κυβέρνηση, αποτελεσματική αντιπολίτευση και πραγματικές δυνατότητες εναλλαγής εξουσίας.

Αν ένα από αυτά τα στοιχεία λείπει, η πολιτική σταθερότητα μπορεί να μετατραπεί σε θεσμική αδράνεια.

Η ετυμηγορία του οικονομολόγου

Οι σημερινές μετρήσεις δείχνουν ότι η Νέα Δημοκρατία παραμένει καθαρά πρώτη, αλλά ποσοστά γύρω στο 30% δεν εξασφαλίζουν σήμερα αυτοδυναμία.

Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική μάχη των εκλογών του 2027 δεν είναι μόνο η μάχη για την πρώτη θέση.

Είναι η μάχη για κυβερνησιμότητα.

Η χώρα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα, αλλά χρειάζεται επίσης κοινωνική νομιμοποίηση, θεσμική εμπιστοσύνη και οικονομική πολιτική που να γίνεται αισθητή στην καθημερινότητα.

Η μεγαλύτερη πρόκληση της επόμενης κάλπης δεν θα είναι να βρεθεί απλώς ο νικητής. Θα είναι να προκύψει κυβέρνηση που μπορεί να κυβερνήσει σταθερά, χωρίς η σταθερότητα να αποσυνδέεται από την πραγματική βούληση της κοινωνίας.

Αυτό θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο το πολιτικό τοπίο του 2027, αλλά και την οικονομική πορεία της επόμενης τετραετίας.