Εισαγωγή

Η ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην αγορά ακινήτων και στον τουρισμό την τελευταία δεκαετία.

Πλατφόρμες όπως το Airbnb δημιούργησαν νέες ευκαιρίες για ιδιοκτήτες ακινήτων, ενίσχυσαν τον τουρισμό και διαφοροποίησαν τις επιλογές φιλοξενίας των επισκεπτών.

Παράλληλα, όμως, αυξήθηκαν οι ανησυχίες σχετικά με την επίδρασή τους στις τιμές των ενοικίων και στη διαθεσιμότητα κατοικιών για μόνιμους κατοίκους.

Η δημόσια συζήτηση παρουσιάζει συχνά το ζήτημα ως δίλημμα.

Είναι το Airbnb καλό ή κακό;

Η οικονομική πραγματικότητα, όμως, είναι περισσότερο σύνθετη.

Ανάλυση

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αποτελούν μια νέα μορφή αξιοποίησης της ιδιωτικής περιουσίας.

Για πολλούς ιδιοκτήτες προσφέρουν:

• πρόσθετο εισόδημα,
• καλύτερη αξιοποίηση ακινήτων,
• μεγαλύτερη ευελιξία,
• και επενδυτικά κίνητρα.

Παράλληλα, συμβάλλουν στην ενίσχυση του τουρισμού, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι ξενοδοχειακές υποδομές είναι περιορισμένες.

Ωστόσο, όταν ένα σημαντικό μέρος του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος μεταφέρεται από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια μίσθωση, μειώνεται η προσφορά κατοικιών για μόνιμη κατοικία.

Σύμφωνα με τους βασικούς νόμους της οικονομίας, όταν η προσφορά μειώνεται και η ζήτηση παραμένει υψηλή, οι τιμές τείνουν να αυξάνονται.

Είναι το Airbnb η μοναδική αιτία της στεγαστικής κρίσης;

Όχι.

Η στεγαστική κρίση δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι επηρεάζεται επίσης από:

• τη χαμηλή κατασκευή νέων κατοικιών,
• το αυξημένο κόστος οικοδομής,
• τα υψηλότερα επιτόκια,
• τη συγκέντρωση πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα,
• την επενδυτική ζήτηση για ακίνητα,
• και τις δημογραφικές εξελίξεις.

Το Airbnb αποτελεί έναν παράγοντα του προβλήματος σε ορισμένες περιοχές.

Δεν αποτελεί όμως τη μοναδική εξήγηση.

Η σημασία της ισορροπίας

Η πρόκληση για τη δημόσια πολιτική δεν είναι να επιλέξει μεταξύ τουρισμού και κατοικίας.

Είναι να επιτύχει ισορροπία.

Οι οικονομίες που αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά το ζήτημα επιδιώκουν:

• αύξηση της προσφοράς κατοικιών,
• σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο,
• προστασία των μόνιμων κατοίκων,
• ενίσχυση της τουριστικής οικονομίας,
• και αποτελεσματικό χωροταξικό σχεδιασμό.

Η οικονομική ανάπτυξη και η κοινωνική συνοχή δεν αποτελούν αντικρουόμενους στόχους.

Μπορούν να συνυπάρχουν όταν οι δημόσιες πολιτικές σχεδιάζονται με μακροπρόθεσμη προοπτική.

Διεθνής Προοπτική

Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν προσαρμόσει το θεσμικό τους πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Τα μέτρα διαφέρουν, αλλά συχνά περιλαμβάνουν:

• όρια στον αριθμό ημερών μίσθωσης,
• υποχρεωτική καταγραφή ακινήτων,
• φορολογικούς κανόνες,
• και ειδικές ρυθμίσεις σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι δεν υπάρχει μία ενιαία λύση.

Κάθε πόλη καλείται να σχεδιάσει πολιτικές που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες συνθήκες της.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα;

Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας.

Ταυτόχρονα, η προσιτή κατοικία αποτελεί βασική κοινωνική ανάγκη.

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τη δημόσια πολιτική είναι να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που:

• στηρίζει την τουριστική ανάπτυξη,
• προστατεύει την πρόσβαση των πολιτών στη στέγαση,
• αξιοποιεί αποτελεσματικά το υφιστάμενο στεγαστικό απόθεμα,
• και ενισχύει τη δημιουργία νέων κατοικιών.

Η αντιπαράθεση μεταξύ τουρισμού και κατοικίας δεν αποτελεί παραγωγική λύση.

Η ισορροπία αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση.

Τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης

• Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις δημιουργούν οικονομικά οφέλη αλλά και νέες προκλήσεις για την αγορά κατοικίας.
• Η στεγαστική κρίση οφείλεται σε πολλούς παράγοντες και όχι μόνο στο Airbnb.
• Η αύξηση της προσφοράς κατοικιών αποτελεί βασικό στοιχείο κάθε αποτελεσματικής στεγαστικής πολιτικής.
• Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι απαιτείται ισορροπία μεταξύ τουριστικής ανάπτυξης και προστασίας της κατοικίας.
• Η δημόσια πολιτική καλείται να εξισορροπήσει διαφορετικούς αλλά εξίσου σημαντικούς στόχους.

Ερωτήματα που αξίζει να συζητήσουμε

Είναι το Airbnb θετικό ή αρνητικό για την οικονομία;

Μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά οφέλη για τον τουρισμό και τα εισοδήματα των ιδιοκτητών, αλλά σε ορισμένες περιοχές μπορεί να επηρεάσει και την αγορά κατοικίας.

Γιατί αυξάνονται τα ενοίκια;

Οι αυξήσεις οφείλονται σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η περιορισμένη προσφορά κατοικιών, η αυξημένη ζήτηση, οι επενδύσεις στην αγορά ακινήτων και, σε ορισμένες περιοχές, η ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων.

Ποιος είναι ο στόχος της δημόσιας πολιτικής;

Να διασφαλίσει ότι η τουριστική ανάπτυξη δεν θα περιορίζει την πρόσβαση των κατοίκων σε προσιτή στέγαση.

Υπάρχει μία λύση;

Όχι. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι απαιτείται συνδυασμός πολεοδομικών, στεγαστικών, φορολογικών και τουριστικών πολιτικών.

Ποια είναι η ετυμηγορία του οικονομολόγου;

Το Airbnb δεν αποτελεί ούτε αποκλειστικά ευλογία ούτε αποκλειστικά πρόβλημα. Η πραγματική πρόκληση είναι η διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών που επιτρέπουν στον τουρισμό να αναπτύσσεται χωρίς να υπονομεύεται η πρόσβαση των πολιτών σε προσιτή κατοικία.

Συμπέρασμα

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις άλλαξαν σημαντικά την οικονομία του τουρισμού και την αγορά ακινήτων.

Η πρόκληση πλέον δεν είναι να αποφασίσουμε αν πρέπει να υπάρχουν.

Η πρόκληση είναι να ενταχθούν σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο δημόσιας πολιτικής που προστατεύει τόσο την οικονομική ανάπτυξη όσο και την κοινωνική συνοχή.

Οι καλύτερες πολιτικές δεν βασίζονται σε απόλυτες επιλογές.

Βασίζονται στην αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών και οικονομικών στόχων.

⚖️ Η Ετυμηγορία του Οικονομολόγου

Η οικονομική ανάλυση δείχνει ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις δημιουργούν πραγματική οικονομική αξία, ιδιαίτερα για τον τουρισμό και τα εισοδήματα των ιδιοκτητών. Ωστόσο, σε περιοχές όπου περιορίζουν σημαντικά την προσφορά κατοικιών, μπορούν να εντείνουν τις πιέσεις στη στεγαστική αγορά. Η αποτελεσματική δημόσια πολιτική δεν καλείται να επιλέξει μεταξύ τουρισμού και κατοικίας· καλείται να σχεδιάσει ένα πλαίσιο όπου και οι δύο στόχοι μπορούν να συνυπάρχουν.