Εισαγωγή

Σε κάθε δημοκρατική κοινωνία, οι πολιτικές διαφωνίες είναι όχι μόνο αναμενόμενες αλλά και απαραίτητες. Η διαφορετική άποψη αποτελεί βασικό στοιχείο της δημοκρατικής διαδικασίας και συμβάλλει στη βελτίωση των δημόσιων αποφάσεων όταν εκφράζεται με επιχειρήματα, σεβασμό και διαφάνεια.

Ωστόσο, όταν ο δημόσιος διάλογος κυριαρχείται από προσωπικές αντιπαραθέσεις, δημόσιες καταγγελίες και αλληλοκατηγορίες, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθεί από το επίκεντρο το ουσιαστικό ερώτημα:

Λειτουργούν αποτελεσματικά οι θεσμοί προς όφελος των πολιτών;

Η συζήτηση μετατοπίζεται από τα αποτελέσματα στη σύγκρουση και από τις πολιτικές στις προσωπικότητες.

Η ουσία δεν είναι ποιος έχει δίκιο

Κάθε δημόσια τοποθέτηση αποτελεί δικαίωμα κάθε αιρετού.

Οι πολίτες δικαιούνται να ακούσουν όλες τις απόψεις, να ενημερωθούν και να διαμορφώσουν τη δική τους κρίση.

Όμως, η ποιότητα της δημοκρατίας δεν κρίνεται από τον αριθμό των δημόσιων ανακοινώσεων ούτε από την ένταση της αντιπαράθεσης.

Κρίνεται από το κατά πόσο οι θεσμοί συνεχίζουν να λειτουργούν με σταθερότητα, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.

Η λογοδοσία δεν είναι πολιτική αντιπαράθεση

Η έννοια της λογοδοσίας έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο.

Δεν σημαίνει δημόσιες συγκρούσεις.

Δεν σημαίνει προσωπικές επιθέσεις.

Δεν σημαίνει ανταλλαγή χαρακτηρισμών.

Σημαίνει ότι οι πολίτες μπορούν να γνωρίζουν:

• ποιοι στόχοι είχαν τεθεί,
• ποιοι επιτεύχθηκαν,
• ποιοι δεν επιτεύχθηκαν,
• γιατί παρουσιάστηκαν καθυστερήσεις,
• ποιο είναι το σχέδιο για τη συνέχεια.

Η ουσιαστική λογοδοσία βασίζεται σε γεγονότα και όχι σε εντυπώσεις.

Οι θεσμοί είναι ισχυρότεροι από τα πρόσωπα

Σε μια ώριμη αυτοδιοίκηση, τα πρόσωπα αλλάζουν.

Οι θεσμοί όμως οφείλουν να παραμένουν σταθεροί.

Το Δημοτικό Συμβούλιο, οι επιτροπές, οι υπηρεσίες και οι διαδικασίες δεν υπάρχουν για να εξυπηρετούν πολιτικές ομάδες ή προσωπικές στρατηγικές.

Υπάρχουν για να υπηρετούν αποκλειστικά το δημόσιο συμφέρον.

Όσο περισσότερο η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται στα πρόσωπα, τόσο λιγότερος χώρος απομένει για την αξιολόγηση της πραγματικής λειτουργίας των θεσμών.

Τι πραγματικά ενδιαφέρει τον πολίτη;

Ο δημότης ενδιαφέρεται πρωτίστως να γνωρίζει:

• Υλοποιούνται τα έργα που έχουν προγραμματιστεί;
• Αντιμετωπίζονται έγκαιρα τα προβλήματα της καθημερινότητας;
• Λειτουργούν αποτελεσματικά οι δημοτικές υπηρεσίες;
• Αξιοποιούνται σωστά οι διαθέσιμοι οικονομικοί πόροι;
• Υπάρχει σχέδιο για το μέλλον του τόπου;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που καθορίζουν την ποιότητα της τοπικής διακυβέρνησης.

Η εμπιστοσύνη αποτελεί δημόσιο κεφάλαιο

Στην οικονομική επιστήμη, η εμπιστοσύνη θεωρείται μορφή κοινωνικού κεφαλαίου.

Το ίδιο ισχύει και για τους δημόσιους θεσμούς.

Όταν η εμπιστοσύνη των πολιτών μειώνεται, αυξάνεται το κόστος διακυβέρνησης, δυσκολεύεται η συνεργασία και περιορίζεται η αποτελεσματικότητα των δημόσιων πολιτικών.

Η εμπιστοσύνη δεν οικοδομείται με συνθήματα ούτε με προσωπικές αντιπαραθέσεις.

Χτίζεται μέσα από συνέπεια, διαφάνεια, υπευθυνότητα και σεβασμό στους θεσμούς.

Τι μπορούμε να διδαχθούμε

Κάθε περίοδος πολιτικής έντασης αποτελεί ταυτόχρονα μια ευκαιρία αυτοκριτικής.

Όχι μόνο για όσους ασκούν διοίκηση.

Αλλά και για όσους ασκούν αντιπολίτευση.

Οι δημοκρατικοί θεσμοί ενισχύονται όταν όλες οι πλευρές επιλέγουν να επενδύσουν στον διάλογο, στη θεσμική σοβαρότητα και στη διαφάνεια αντί στην πόλωση.

Συμπέρασμα

Οι πολιτικές διαφωνίες θα συνεχίσουν πάντοτε να υπάρχουν.

Αυτό είναι φυσιολογικό.

Το πραγματικό ζητούμενο όμως δεν είναι ποιος κέρδισε μια δημόσια αντιπαράθεση.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν, μετά το τέλος της αντιπαράθεσης, οι θεσμοί λειτουργούν καλύτερα, οι πολίτες είναι περισσότερο ενημερωμένοι και ο τόπος προχωρά με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η επιτυχία μιας δημοτικής αρχής —και συνολικά ενός δημοτικού συμβουλίου— δεν μετριέται από τις δημόσιες ανακοινώσεις που εκδίδονται, αλλά από την ποιότητα των υπηρεσιών που λαμβάνει ο πολίτης και από την εμπιστοσύνη που εμπνέουν οι θεσμοί.