Executive Summary

Η αποτελεσματική διαχείριση των ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αξιοπιστία της δημόσιας διοίκησης, την εύρυθμη εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και τη βιώσιμη ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα.

Οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ ανέδειξαν την ανάγκη ενός συνολικού επανασχεδιασμού του συστήματος διαχείρισης των αγροτικών ενισχύσεων.

Η πρόκληση δεν αφορά μόνο τη διόρθωση επιμέρους αδυναμιών.

Αφορά τη δημιουργία ενός σύγχρονου, ψηφιακού και αξιόπιστου μοντέλου δημόσιας διοίκησης που θα διασφαλίζει:

• διαφάνεια,
• λογοδοσία,
• αποτελεσματικότητα,
• και εμπιστοσύνη των πολιτών.

Το παρόν Policy Paper προτείνει μια ολοκληρωμένη στρατηγική μεταρρύθμισης του συστήματος διαχείρισης αγροτικών ενισχύσεων με ορίζοντα το 2035.

Το Πρόβλημα

Η αποτελεσματική εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής απαιτεί:

• αξιόπιστα μητρώα,
• διαλειτουργικά πληροφοριακά συστήματα,
• αποτελεσματικούς διοικητικούς ελέγχους,
• σαφές θεσμικό πλαίσιο,
• και σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία.

Οι προκλήσεις που αναδείχθηκαν τα τελευταία χρόνια υπενθυμίζουν ότι η διαχείριση δημόσιων πόρων δεν αποτελεί μόνο διοικητική διαδικασία.

Αποτελεί κρίσιμο παράγοντα οικονομικής αξιοπιστίας και θεσμικής εμπιστοσύνης.

Γιατί έχει σημασία

Η αποτελεσματική διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων επηρεάζει:

Την αγροτική ανάπτυξη

Οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις αποτελούν σημαντικό εργαλείο εκσυγχρονισμού του πρωτογενούς τομέα.

Τα δημόσια οικονομικά

Η ορθή διαχείριση περιορίζει δημοσιονομικούς κινδύνους και προστατεύει τους δημόσιους πόρους.

Την αξιοπιστία της χώρας

Η αποτελεσματική εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών ενισχύει την εμπιστοσύνη των ευρωπαϊκών θεσμών και των επενδυτών.

Την εμπιστοσύνη των πολιτών

Η διαφάνεια και η λογοδοσία αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της κοινωνικής εμπιστοσύνης.

Η σημερινή κατάσταση

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση των ευρωπαϊκών αγροτικών ενισχύσεων.

Ωστόσο, οι σύγχρονες απαιτήσεις επιβάλλουν:

• μεγαλύτερη αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών,
• καλύτερη διαλειτουργικότητα δεδομένων,
• ισχυρότερους μηχανισμούς πρόληψης,
• ταχύτερες διοικητικές διαδικασίες,
• και συνεχή αξιολόγηση των συστημάτων διαχείρισης.

Η μετάβαση αυτή αποτελεί ευκαιρία συνολικού εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης.

Διεθνείς Καλές Πρακτικές

Οι πλέον αποτελεσματικοί οργανισμοί πληρωμών στην Ευρώπη βασίζονται σε:

• πλήρως ψηφιακές διαδικασίες,
• γεωχωρικά πληροφοριακά συστήματα,
• δορυφορική παρακολούθηση,
• τεχνητή νοημοσύνη για ανάλυση κινδύνου,
• αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις στοιχείων,
• διαφανή πληροφοριακά συστήματα,
• και συνεχή αξιολόγηση της απόδοσης.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι επενδύσεις στην πρόληψη έχουν σημαντικά χαμηλότερο κόστος από τη διαχείριση προβλημάτων εκ των υστέρων.

Επιλογές Δημόσιας Πολιτικής

Επιλογή 1

Πλήρης ψηφιοποίηση όλων των διαδικασιών διαχείρισης αγροτικών ενισχύσεων.

Επιλογή 2

Δημιουργία Ενιαίου Ψηφιακού Μητρώου Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων με διαλειτουργικότητα μεταξύ όλων των δημόσιων φορέων.

Επιλογή 3

Αξιοποίηση Τεχνητής Νοημοσύνης για:

• ανάλυση κινδύνου,
• προληπτικούς ελέγχους,
• και έγκαιρο εντοπισμό ασυνεπειών.

Επιλογή 4

Εφαρμογή δορυφορικής παρακολούθησης και γεωχωρικών δεδομένων για συνεχή επιβεβαίωση των δηλώσεων.

Επιλογή 5

Δημιουργία ανεξάρτητου μηχανισμού αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας του συστήματος διαχείρισης.

Επιλογή 6

Συνεχής εκπαίδευση του προσωπικού σε:

• ψηφιακή διακυβέρνηση,
• ευρωπαϊκή νομοθεσία,
• διαχείριση κινδύνων,
• και αξιοποίηση νέων τεχνολογιών.

Πρόταση WR1TE

Η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει την εμπειρία των τελευταίων ετών για να δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο διοίκησης που θα βασίζεται:

• στην πρόληψη αντί της εκ των υστέρων διόρθωσης,
• στη διακυβέρνηση δεδομένων,
• στην πλήρη ψηφιοποίηση,
• στη συνεχή αξιολόγηση,
• και στη θεσμική λογοδοσία.

Η μεταρρύθμιση αυτή δεν αφορά μόνο τις αγροτικές ενισχύσεις.

Αποτελεί πρότυπο για τον συνολικό ψηφιακό μετασχηματισμό της δημόσιας διοίκησης.

Αναμενόμενος Οικονομικός και Κοινωνικός Αντίκτυπος

Η εφαρμογή της προτεινόμενης στρατηγικής μπορεί να οδηγήσει:

• σε ταχύτερες και ακριβέστερες πληρωμές,
• σε μείωση διοικητικού κόστους,
• σε αποτελεσματικότερους ελέγχους,
• σε υψηλότερη απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων,
• σε ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών,
• σε μεγαλύτερη διεθνή αξιοπιστία της χώρας,
• και σε σημαντική βελτίωση της ποιότητας της δημόσιας διοίκησης.

Βασικά Συμπεράσματα

✔ Η αποτελεσματική διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων αποτελεί ζήτημα οικονομικής και θεσμικής αξιοπιστίας.

✔ Η πλήρης ψηφιοποίηση μπορεί να μετασχηματίσει τη δημόσια διοίκηση.

✔ Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί εργαλείο πρόληψης και όχι υποκατάστατο της ανθρώπινης κρίσης.

✔ Η διακυβέρνηση δεδομένων αποτελεί τον πυρήνα της σύγχρονης δημόσιας διοίκησης.

✔ Η μεταρρύθμιση του συστήματος μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για τον συνολικό εκσυγχρονισμό του ελληνικού κράτους.

📘 WR1TE Policy Paper

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί μόνο ως μια διοικητική κρίση. Πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία για τη δημιουργία ενός νέου μοντέλου δημόσιας διοίκησης που θα βασίζεται στην τεχνολογία, στη διαφάνεια, στη λογοδοσία και στη συνεχή αξιολόγηση. Η πραγματική μεταρρύθμιση δεν είναι η αντικατάσταση ενός οργανισμού ή μιας διαδικασίας. Είναι η μετάβαση σε ένα κράτος που προλαμβάνει τα προβλήματα αντί να τα διαχειρίζεται εκ των υστέρων.