Εισαγωγή

Η ελληνική γεωργία βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή.

Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, οι ευρωπαϊκές αγροτικές ενισχύσεις διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη στήριξη του αγροτικού εισοδήματος και της περιφερειακής ανάπτυξης.

Σήμερα όμως το διεθνές περιβάλλον αλλάζει.

Η κλιματική αλλαγή, η τεχνολογική πρόοδος, οι μεταβολές στις διατροφικές συνήθειες, η ανάγκη αύξησης της παραγωγικότητας και ο παγκόσμιος ανταγωνισμός δημιουργούν νέα δεδομένα.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν χρειάζονται αγροτικές ενισχύσεις.

Είναι αν το σημερινό μοντέλο αρκεί για να καταστήσει την ελληνική γεωργία περισσότερο ανταγωνιστική τις επόμενες δεκαετίες.

Ανάλυση

Η οικονομική ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος των επιδοτήσεων.

Εξαρτάται από την παραγωγικότητα.

Οι χώρες που διαθέτουν ισχυρό αγροτικό τομέα επενδύουν διαρκώς:

• στην τεχνολογία,
• στην εκπαίδευση,
• στην έρευνα,
• στην ποιότητα των προϊόντων,
• στην οργάνωση της παραγωγής,
• και στη σύνδεση με τις διεθνείς αγορές.

Οι επιδοτήσεις μπορούν να στηρίξουν αυτή τη μετάβαση.

Δεν μπορούν όμως να την υποκαταστήσουν.

Η νέα οικονομία της γεωργίας

Η σύγχρονη αγροτική οικονομία βασίζεται όλο και περισσότερο:

• στην ψηφιακή γεωργία,
• στη γεωργία ακριβείας,
• στην τεχνητή νοημοσύνη,
• στη διαχείριση δεδομένων,
• στη βελτίωση της αποδοτικότητας των φυσικών πόρων,
• και στην παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η ανταγωνιστικότητα δεν εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από το μέγεθος της παραγωγής.

Εξαρτάται από την αξία που δημιουργεί κάθε μονάδα παραγωγής.

Ο νέος ρόλος των επιδοτήσεων

Οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι οι δημόσιες ενισχύσεις αποδίδουν περισσότερο όταν λειτουργούν ως μοχλός επενδύσεων.

Αυτό σημαίνει ότι οι διαθέσιμοι πόροι μπορούν να κατευθύνονται περισσότερο προς:

• τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό,
• την εκπαίδευση των παραγωγών,
• τη συνεργασία μεταξύ παραγωγών,
• τη μεταποίηση,
• την πιστοποίηση ποιότητας,
• την έρευνα,
• και την ανάπτυξη νέων αγορών.

Η αγροτική πολιτική του μέλλοντος αφορά περισσότερο την ανταγωνιστικότητα παρά την απλή εισοδηματική στήριξη.

Διεθνής Προοπτική

Οι περισσότερο ανταγωνιστικές αγροτικές οικονομίες επενδύουν σταθερά:

• στην καινοτομία,
• στη γεωργία ακριβείας,
• στη διαχείριση υδάτινων πόρων,
• στη βιοτεχνολογία,
• στην ψηφιοποίηση,
• και στη συνεργασία πανεπιστημίων και αγροτικών επιχειρήσεων.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι αγροτικές επιδοτήσεις δημιουργούν μεγαλύτερη αξία όταν συνδέονται με επενδύσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα;

Η Ελλάδα διαθέτει μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα:

• υψηλής ποιότητας αγροτικά προϊόντα,
• διεθνώς αναγνωρισμένη μεσογειακή διατροφή,
• ισχυρές γεωγραφικές ενδείξεις,
• ιδιαίτερη βιοποικιλότητα,
• και σημαντικές εξαγωγικές δυνατότητες.

Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η μετάβαση:

από την οικονομία των επιδοτήσεων

στην οικονομία της ανταγωνιστικότητας.

Αυτό απαιτεί:

• μεγαλύτερη καινοτομία,
• καλύτερη οργάνωση,
• ισχυρότερους συνεταιρισμούς,
• περισσότερη εξωστρέφεια,
• και συστηματική αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης.

Τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης

• Οι αγροτικές επιδοτήσεις αποτελούν εργαλείο δημόσιας πολιτικής και όχι αυτοσκοπό.
• Η μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από την παραγωγικότητα και την καινοτομία.
• Η τεχνολογία μετασχηματίζει ήδη τη γεωργία παγκοσμίως.
• Η ποιότητα των ελληνικών προϊόντων αποτελεί σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα.
• Η αγροτική ανάπτυξη συνδέεται άμεσα με την περιφερειακή ανάπτυξη και τις εξαγωγές.

Ερωτήματα που αξίζει να συζητήσουμε

Χρειάζονται ακόμη οι αγροτικές επιδοτήσεις;

Ναι, αλλά η αποτελεσματικότητά τους αυξάνεται όταν συνδέονται με επενδύσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική γεωργία;

Η προσαρμογή σε ένα διεθνές περιβάλλον που απαιτεί υψηλότερη παραγωγικότητα, τεχνολογική αναβάθμιση και προϊόντα μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας.

Ποιος είναι ο ρόλος της καινοτομίας;

Η καινοτομία επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση των φυσικών πόρων, τη μείωση του κόστους παραγωγής και τη δημιουργία νέων εξαγωγικών ευκαιριών.

Μπορεί η Ελλάδα να αποκτήσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα;

Ναι. Η ποιότητα των προϊόντων, η μεσογειακή διατροφή, η τεχνολογία και η εξωστρέφεια μπορούν να αποτελέσουν τους βασικούς πυλώνες ενός νέου αγροτικού μοντέλου.

Ποια είναι η ετυμηγορία του οικονομολόγου;

Οι αγροτικές επιδοτήσεις αποτελούν πολύτιμο εργαλείο μετάβασης. Η πραγματική όμως επιτυχία της ελληνικής γεωργίας θα κριθεί από την ικανότητά της να δημιουργεί μεγαλύτερη παραγωγικότητα, περισσότερη καινοτομία και ισχυρότερη διεθνή ανταγωνιστικότητα.

Συμπέρασμα

Η ελληνική γεωργία διαθέτει όλες τις προϋποθέσεις για να διαδραματίσει ακόμη σημαντικότερο ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Η μετάβαση όμως σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο απαιτεί στρατηγική, επενδύσεις και συνέπεια.

Η δημόσια πολιτική δεν πρέπει να περιορίζεται στη διαχείριση των ενισχύσεων.

Πρέπει να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε κάθε ευρωπαϊκό ευρώ να μετατρέπεται σε μεγαλύτερη παραγωγικότητα, υψηλότερη προστιθέμενη αξία και ισχυρότερη εξαγωγική παρουσία.

Η πραγματική επιτυχία δεν θα μετρηθεί από το ύψος των επιδοτήσεων.

Θα μετρηθεί από την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας στις διεθνείς αγορές.

⚖️ Η Ετυμηγορία του Οικονομολόγου

Η οικονομική ανάλυση δείχνει ότι οι επιδοτήσεις αποτελούν μέσο και όχι στόχο. Η μακροχρόνια ευημερία του αγροτικού τομέα θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της Ελλάδας να μετατρέψει τους ευρωπαϊκούς πόρους σε επενδύσεις, γνώση, καινοτομία και εξαγωγική ανταγωνιστικότητα. Το μέλλον της γεωργίας δεν βρίσκεται στην εξάρτηση από τις ενισχύσεις. Βρίσκεται στη δημιουργία μιας παραγωγικής οικονομίας που μπορεί να σταθεί ισότιμα στις διεθνείς αγορές.