Εισαγωγή

Η εμπιστοσύνη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αλλά και πιο εύθραυστους πόρους κάθε σύγχρονης δημοκρατίας.

Όταν οι πολίτες πιστεύουν ότι οι δημόσιοι θεσμοί λειτουργούν με διαφάνεια, συνέπεια και λογοδοσία, ενισχύεται η κοινωνική συνοχή και δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις για οικονομική ανάπτυξη.

Αντίθετα, όταν ανακύπτουν ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση δημόσιων πόρων, η δημόσια συζήτηση δεν περιορίζεται μόνο στο συγκεκριμένο περιστατικό.

Επεκτείνεται στη συνολική αξιοπιστία του κράτους.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς αντιμετωπίζεται μια κρίση.

Είναι πώς αποκαθίσταται η εμπιστοσύνη μετά από αυτήν.

Ανάλυση

Η οικονομική επιστήμη αναγνωρίζει ότι οι θεσμοί αποτελούν βασικό παράγοντα ανάπτυξης.

Η εμπιστοσύνη μειώνει την αβεβαιότητα.

Ενισχύει τις επενδύσεις.

Διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ πολιτών και κράτους.

Και αυξάνει την αποτελεσματικότητα των δημόσιων πολιτικών.

Η εμπιστοσύνη όμως δεν αποκαθίσταται με δηλώσεις.

Οικοδομείται μέσα από:

• διαφάνεια,
• λογοδοσία,
• συνέπεια,
• αποτελεσματικούς ελέγχους,
• και συνεχή βελτίωση των δημόσιων θεσμών.

Η πραγματική δοκιμασία ενός κράτους δεν είναι αν θα αντιμετωπίσει προκλήσεις.

Είναι ο τρόπος με τον οποίο θα ανταποκριθεί σε αυτές.

Από την αντίδραση στην πρόληψη

Οι περισσότερες διοικητικές μεταρρυθμίσεις σχεδιάζονται μετά την εμφάνιση ενός προβλήματος.

Οι πιο αποτελεσματικές δημόσιες διοικήσεις λειτουργούν διαφορετικά.

Επενδύουν στην πρόληψη.

Αυτό σημαίνει:

• συνεχή αξιολόγηση κινδύνων,
• ψηφιακή παρακολούθηση διαδικασιών,
• χρήση δεδομένων,
• αυτοματοποιημένους ελέγχους,
• και διαρκή αναβάθμιση των διοικητικών μηχανισμών.

Η πρόληψη είναι οικονομικότερη, αποτελεσματικότερη και ενισχύει τη θεσμική αξιοπιστία.

Ο ρόλος της τεχνολογίας

Η νέα γενιά ψηφιακών εργαλείων μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη διαφάνεια.

Ενδεικτικά:

• διαλειτουργικότητα πληροφοριακών συστημάτων,
• γεωχωρικά δεδομένα,
• τεχνητή νοημοσύνη,
• αυτοματοποιημένοι έλεγχοι,
• ανάλυση κινδύνου,
• και δημόσια διαθέσιμα δεδομένα.

Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τη λογοδοσία.

Την ενισχύει.

Διεθνής Προοπτική

Οι χώρες που επιτυγχάνουν υψηλά επίπεδα θεσμικής εμπιστοσύνης επενδύουν διαχρονικά:

• στη διαφάνεια,
• στην ανοικτή διακυβέρνηση,
• στην ανεξαρτησία των ελεγκτικών μηχανισμών,
• στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών,
• και στη συνεχή αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η εμπιστοσύνη αποτελεί αποτέλεσμα καλής διακυβέρνησης και όχι επικοινωνιακής διαχείρισης.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα;

Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης απαιτεί ένα νέο μοντέλο δημόσιας διοίκησης που θα βασίζεται:

• στην πρόληψη αντί της εκ των υστέρων παρέμβασης,
• στην αξιοποίηση της τεχνολογίας,
• στη διαφάνεια,
• στην αξιολόγηση,
• στη λογοδοσία,
• και στη συνεχή εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού.

Η εμπιστοσύνη δεν αποτελεί μόνο ηθική αξία.

Αποτελεί και οικονομικό πλεονέκτημα.

Τι πρέπει να γνωρίζει ο πολίτης

• Η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς αποτελεί βασική προϋπόθεση οικονομικής ανάπτυξης.
• Η διαφάνεια και η λογοδοσία ενισχύουν την αποτελεσματικότητα του κράτους.
• Η πρόληψη είναι αποτελεσματικότερη από τη διαχείριση των συνεπειών.
• Η τεχνολογία μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τους μηχανισμούς ελέγχου.
• Οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις δημιουργούν οφέλη που επεκτείνονται σε ολόκληρη την οικονομία.

Ερωτήματα που αξίζει να συζητήσουμε

Πώς αποκαθίσταται η εμπιστοσύνη;

Μέσα από συνεπή εφαρμογή κανόνων, διαφάνεια, λογοδοσία και αποτελεσματική λειτουργία των θεσμών.

Μπορεί η τεχνολογία να συμβάλει;

Ναι. Η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τους μηχανισμούς ελέγχου και διαχείρισης.

Γιατί είναι σημαντική η πρόληψη;

Επειδή μειώνει το οικονομικό και κοινωνικό κόστος των προβλημάτων πριν αυτά εμφανιστούν.

Ποιος είναι ο σημαντικότερος στόχος;

Η δημιουργία θεσμών που λειτουργούν με αξιοπιστία ανεξάρτητα από τα πρόσωπα που τους διοικούν.

Ποια είναι η ετυμηγορία του οικονομολόγου;

Η εμπιστοσύνη δεν αποκαθίσταται με επικοινωνία αλλά με θεσμική συνέπεια. Οι οικονομίες που επενδύουν στη διαφάνεια, στην πρόληψη και στην αποτελεσματική δημόσια διοίκηση δημιουργούν ισχυρότερη ανάπτυξη, μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και υψηλότερη διεθνή αξιοπιστία.

Συμπέρασμα

Κάθε κρίση μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής.

Η πραγματική πρόκληση δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση ενός προβλήματος όταν αυτό εμφανίζεται.

Είναι η δημιουργία θεσμών που μαθαίνουν, προσαρμόζονται και βελτιώνονται συνεχώς.

Για την Ελλάδα, η ενίσχυση της θεσμικής εμπιστοσύνης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις της επόμενης δεκαετίας.

Γιατί τελικά, οι ισχυρές οικονομίες δεν οικοδομούνται μόνο πάνω σε ισχυρές επιχειρήσεις.

Οικοδομούνται πάνω σε ισχυρούς θεσμούς.

⚖️ Η Ετυμηγορία του Οικονομολόγου

Η οικονομική ανάλυση δείχνει ότι η εμπιστοσύνη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αναπτυξιακούς πόρους μιας χώρας. Η μεγαλύτερη επιτυχία μετά από κάθε θεσμική κρίση δεν είναι η διαχείριση της επικαιρότητας. Είναι η δημιουργία ενός καλύτερου συστήματος που λειτουργεί με περισσότερη διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και λογοδοσία για τις επόμενες γενιές.