Τιμές τροφίμων στην Ελλάδα: Γιατί η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν σημαίνει φθηνότερο καλάθι

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα παρουσιάζει σαφή αποκλιμάκωση. Τον Ιούλιο του 2026, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή υποχώρησε στο 2,7%, από 3,9% τον Ιούνιο και 4,9% τον Μάιο. Για πρώτη φορά μετά από ένα διάστημα έντονων πιέσεων, η Ελλάδα βρέθηκε μάλιστα ελαφρώς κάτω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, που ήταν 2,8%.

Η εξέλιξη είναι θετική. Δεν σημαίνει όμως ότι το πρόβλημα της ακρίβειας έχει τελειώσει.

Για το νοικοκυριό, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα αυξάνονται σήμερα οι τιμές. Είναι σε ποιο επίπεδο έχουν ήδη φτάσει μετά από αρκετά χρόνια σωρευτικών ανατιμήσεων.

Ανάλυση

Χαμηλότερος πληθωρισμός δεν σημαίνει χαμηλότερες τιμές

Αν ένα προϊόν από 2 ευρώ έχει φτάσει στα 3 ευρώ, μια υποχώρηση του πληθωρισμού δεν το επαναφέρει στα 2 ευρώ.

Σημαίνει απλώς ότι η νέα αύξηση γίνεται με μικρότερο ρυθμό.

Αυτό εξηγεί γιατί η επίσημη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού μπορεί να συνυπάρχει με την έντονη αίσθηση ακρίβειας που εξακολουθούν να έχουν οι καταναλωτές.

Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε εθνικό πληθωρισμό 3,4% τον Ιούλιο, από 4,4% τον Ιούνιο και 5,2% τον Μάιο. Παρά τη συνολική αποκλιμάκωση, οι πιέσεις δεν έχουν εξαφανιστεί σε όλες τις κατηγορίες τροφίμων και ενέργειας.

Το καλάθι δεν είναι ίδιο για κάθε οικογένεια

Ο γενικός πληθωρισμός είναι ένας μέσος όρος.

Όμως ένα νοικοκυριό χαμηλού εισοδήματος διαθέτει πολύ μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων του σε τρόφιμα, ενέργεια και στέγαση από ένα νοικοκυριό υψηλότερου εισοδήματος.

Άρα, ακόμη και αν ο γενικός δείκτης μειώνεται, οι αυξήσεις σε βασικά αγαθά μπορούν να συνεχίσουν να πλήττουν δυσανάλογα τους οικονομικά ασθενέστερους.

Εδώ βρίσκεται μια σημαντική πλευρά της δημόσιας πολιτικής: ο ίδιος πληθωρισμός δεν έχει το ίδιο κοινωνικό κόστος για όλους.

Από τις 31 Αυγούστου έρχονται μειώσεις σε βασικές κατηγορίες

Η κυβέρνηση και η αγορά έχουν συμφωνήσει σε μειώσεις τιμών σε 30 κατηγορίες προϊόντων, από τις οποίες οι 19 αφορούν τρόφιμα και ποτά. Η εφαρμογή έχει προγραμματιστεί από τις 31 Αυγούστου και περιλαμβάνει προϊόντα όπως κρέας, γάλα, τυριά, αυγά, ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια, ελαιόλαδο, καφέ και βρεφικές τροφές.

Πρόκειται για θετική παρέμβαση, αλλά υπάρχει ένα κρίσιμο ζήτημα: οι μειώσεις προβλέπεται να ισχύσουν για περιορισμένο διάστημα, περίπου δύο έως τέσσερις μήνες.

Άρα, το ερώτημα είναι αν πρόκειται για μόνιμη αποκλιμάκωση του κόστους ή για προσωρινή ανακούφιση.

Η ενέργεια παραμένει κρυμμένος παράγοντας πίσω από τις τιμές

Η τιμή των τροφίμων δεν καθορίζεται μόνο από τον αγρότη ή το σούπερ μάρκετ.

Επηρεάζεται από το ηλεκτρικό ρεύμα, τα καύσιμα, τις μεταφορές, τα λιπάσματα, την ψύξη, τη συσκευασία και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.

Γι’ αυτό κάθε νέα αύξηση στις τιμές ενέργειας μπορεί να περάσει ξανά στην αλυσίδα των τροφίμων.

Η πρόσφατη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στηρίχθηκε εν μέρει και στη μείωση του ενεργειακού κόστους, αλλά η Τράπεζα της Ελλάδος εξακολουθεί να θεωρεί την ενέργεια σημαντική πηγή αβεβαιότητας.

Η κλιματική αλλαγή μπαίνει πλέον στο ράφι

Υπάρχει και ένας δεύτερος παράγοντας που γίνεται όλο και σημαντικότερος: το κλίμα.

Η Ευρώπη αντιμετώπισε το καλοκαίρι του 2026 έντονη ξηρασία και ακραία θερμότητα. Στη Γαλλία, αναλυτές εκτίμησαν ότι η παραγωγή καλαμποκιού θα μπορούσε να υποχωρήσει δραματικά, ενώ συνολικά η παραγωγή της ΕΕ κινδύνευε να πέσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τη δεκαετία του 1990.

Η Ελλάδα δεν βρίσκεται απομονωμένη από αυτές τις εξελίξεις.

Αν μειώνεται η ευρωπαϊκή παραγωγή δημητριακών ή αυξάνεται το κόστος ζωοτροφών, οι επιπτώσεις μπορούν να περάσουν στο κρέας, στα γαλακτοκομικά και σε άλλα βασικά προϊόντα.

Έτσι, η κλιματική κρίση γίνεται σταδιακά και πληθωριστική κρίση.

Γιατί δεν αρκούν οι διοικητικές μειώσεις τιμών

Μια συμφωνία με τα σούπερ μάρκετ μπορεί να προσφέρει άμεση ανακούφιση.

Δεν μπορεί όμως από μόνη της να λύσει το διαρθρωτικό πρόβλημα.

Για μόνιμα χαμηλότερες τιμές χρειάζονται:

• μεγαλύτερος ανταγωνισμός,
• χαμηλότερο ενεργειακό κόστος,
• ισχυρότερη εγχώρια παραγωγή,
• καλύτερες μεταφορές και logistics,
• αποτελεσματικότεροι έλεγχοι της αγοράς,
• και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της αγροτικής παραγωγής απέναντι στην ξηρασία και την κλιματική αλλαγή.

Η πραγματική δημόσια πολιτική επομένως πρέπει να πάει βαθύτερα από το ράφι του σούπερ μάρκετ.

Πρέπει να εξετάσει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και διανομής.

Η ετυμηγορία του οικονομολόγου

Η πτώση του εναρμονισμένου πληθωρισμού στο 2,7% αποτελεί θετική εξέλιξη.

Όμως η επιτυχία δεν θα κριθεί από έναν καλό μηνιαίο δείκτη.

Θα κριθεί από το αν οι βασικές τιμές σταθεροποιηθούν για μεγάλο διάστημα και αν οι πραγματικοί μισθοί αρχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα από το κόστος ζωής.

Η ακρίβεια δεν τελειώνει όταν πέφτει ο πληθωρισμός. Τελειώνει όταν το εισόδημα του νοικοκυριού αρχίζει ξανά να κερδίζει έδαφος απέναντι στις τιμές.

Αυτό πρέπει να είναι το πραγματικό κριτήριο της οικονομικής πολιτικής.