Executive Summary

Το ασφαλιστικό σύστημα αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες του κοινωνικού κράτους και της οικονομικής σταθερότητας.

Η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής, οι μεταβολές στην αγορά εργασίας και οι δημοσιονομικές πιέσεις δημιουργούν νέες προκλήσεις για τη μακροχρόνια βιωσιμότητά του.

Το ασφαλιστικό δεν αποτελεί μόνο κοινωνική πολιτική.

Αποτελεί στρατηγική οικονομική πολιτική.

Το παρόν Policy Paper προτείνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μεταρρυθμίσεων που ενισχύει τη βιωσιμότητα του συστήματος μέσα από την ανάπτυξη, την απασχόληση, την παραγωγικότητα και τη δημογραφική ανανέωση.

Το Πρόβλημα

Το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα αντιμετωπίζει διαχρονικά προκλήσεις όπως:

• γήρανση του πληθυσμού,
• χαμηλή γεννητικότητα,
• περιορισμένη συμμετοχή στην αγορά εργασίας συγκεκριμένων ομάδων,
• αδήλωτη εργασία,
• διαρροή ανθρώπινου δυναμικού στο εξωτερικό,
• και αυξημένες δημοσιονομικές πιέσεις.

Οι παράγοντες αυτοί μεταβάλλουν σταδιακά την αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους και επηρεάζουν τη μακροχρόνια ισορροπία του συστήματος.

Γιατί έχει σημασία

Η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού επηρεάζει:

Τη δημοσιονομική σταθερότητα

Η εξέλιξη των συνταξιοδοτικών δαπανών επηρεάζει άμεσα τα δημόσια οικονομικά.

Την αγορά εργασίας

Η απασχόληση και οι ασφαλιστικές εισφορές αποτελούν τη βασική πηγή χρηματοδότησης του συστήματος.

Την κοινωνική συνοχή

Η ύπαρξη αξιόπιστου ασφαλιστικού ενισχύει την κοινωνική προστασία και την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Τη διαγενεακή ισορροπία

Η ισορροπία μεταξύ των γενεών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα.

Η σημερινή κατάσταση

Οι σημαντικότερες προκλήσεις προέρχονται από:

• τις δημογραφικές εξελίξεις,
• την παραγωγικότητα της οικονομίας,
• τις μεταβολές στις μορφές απασχόλησης,
• και τη μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη.

Το ασφαλιστικό δεν μπορεί να αξιολογηθεί ανεξάρτητα από την πορεία της οικονομίας.

Η ισχυρή ανάπτυξη αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα ενίσχυσης της βιωσιμότητάς του.

Διεθνείς Καλές Πρακτικές

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν στρατηγικές που περιλαμβάνουν:

• αύξηση της απασχόλησης,
• ενίσχυση της παραγωγικότητας,
• καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας,
• πολιτικές ενεργού γήρανσης,
• συνεχή αξιολόγηση των δημογραφικών δεδομένων,
• και μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό σχεδιασμό.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι μεταρρυθμίσεις αποδίδουν περισσότερο όταν εφαρμόζονται σταδιακά και βασίζονται σε ευρεία κοινωνική συναίνεση.

Επιλογές Δημόσιας Πολιτικής

Επιλογή 1

Εθνική Στρατηγική Δημογραφικής Ανασυγκρότησης σε σύνδεση με το ασφαλιστικό.

Επιλογή 2

Αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας μέσω πολιτικών απασχόλησης και κατάρτισης.

Επιλογή 3

Καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας μέσω ψηφιακών εργαλείων και αποτελεσματικότερων ελεγκτικών μηχανισμών.

Επιλογή 4

Κίνητρα για την παραμονή και την επιστροφή εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.

Επιλογή 5

Συστηματική αξιολόγηση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού μέσω ανεξάρτητου Παρατηρητηρίου.

Επιλογή 6

Σύνδεση των ασφαλιστικών πολιτικών με τη μακροχρόνια αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας.

Πρόταση WR1TE

Η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού δεν μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά μέσω παραμετρικών αλλαγών.

Απαιτείται μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα συνδέει:

• την οικονομική ανάπτυξη,
• την αύξηση της παραγωγικότητας,
• την ενίσχυση της απασχόλησης,
• τη δημογραφική πολιτική,
• και τη διαγενεακή δικαιοσύνη.

Το ασφαλιστικό πρέπει να αποτελεί τμήμα της συνολικής αναπτυξιακής πολιτικής της χώρας.

Αναμενόμενος Οικονομικός και Κοινωνικός Αντίκτυπος

Η εφαρμογή της στρατηγικής μπορεί να συμβάλει:

• στη βελτίωση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας,
• στην αύξηση της απασχόλησης,
• στην ενίσχυση των ασφαλιστικών εσόδων,
• στη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη των πολιτών,
• στη βελτίωση της κοινωνικής συνοχής,
• και στη δημιουργία σταθερότερου επενδυτικού περιβάλλοντος.

Βασικά Συμπεράσματα

✔ Το ασφαλιστικό αποτελεί ταυτόχρονα κοινωνικό και οικονομικό θεσμό.

✔ Η δημογραφική εξέλιξη και η παραγωγικότητα καθορίζουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητά του.

✔ Η αύξηση της απασχόλησης αποτελεί την αποτελεσματικότερη μορφή ενίσχυσης του συστήματος.

✔ Η οικονομική ανάπτυξη και η κοινωνική προστασία δεν αποτελούν αντικρουόμενους στόχους.

✔ Η Ελλάδα χρειάζεται μια διαχρονική ασφαλιστική στρατηγική που θα βασίζεται σε τεκμηριωμένα δεδομένα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

📘 WR1TE Policy Paper

Η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού δεν αποτελεί μόνο ζήτημα συντάξεων. Αποτελεί αντανάκλαση της δημογραφικής δυναμικής, της αγοράς εργασίας και της παραγωγικής ικανότητας της οικονομίας. Οι χώρες που επενδύουν στους ανθρώπους, στην εργασία και στην ανάπτυξη δημιουργούν ισχυρότερα και δικαιότερα ασφαλιστικά συστήματα για τις επόμενες γενιές.